Palmiry pamiętają 86. rocznicę egzekucji mieszkańców Warszawy

W niedzielę 14 września w Palmirach odbyły się uroczystości upamiętniające ofiary masowych egzekucji Niemców na mieszkańcach stolicy — msza, Apel Pamięci i salwa honorowa przy grobach około dwóch tysięcy zamordowanych.

• Wspominaj w Palmirach razem z Warszawą
• Stań przy mogiłach i poznaj historie ofiar

Wspominaj w Palmirach razem z Warszawą

W niedzielę uroczystości na polanie cmentarza-mauzoleum w Palmirach prowadziła msza święta w intencji poległych i pomordowanych w Puszczy Kampinoskiej, odprawiona przez Arcybiskupa Adriana Galbasa, Metropolitę Warszawskiego. W imieniu premiera Donalda Tuska w obchodach uczestniczył wojewoda mazowiecki Mariusz Frankowski. Ceremonię uświetniła Orkiestra Reprezentacyjna Wojska Polskiego oraz pododdział z Pułku Reprezentacyjnego Wojska Polskiego; po odśpiewaniu hymnu nastąpiły przemówienia delegacji i Apel Pamięci.

“Znajdujemy się w szczególnym miejscu, w szczególnym czasie. Dokładnie kilka dni po bezprecedensowym i nieakceptowalnym naruszeniu polskiej przestrzeni powietrznej. Wydarzeniu, które pokazało ogromne zaangażowanie pilotów, żołnierzy, służb które codziennie strzegą polskiego nieba i bezpieczeństwa mieszkańców. Wydarzeniu, które pokazało siłę polskiej i międzynarodowej wspólnoty oraz sojuszy na rzecz pokoju i bezpieczeństwa. Siłę zjednoczenia ponad podziałami i ponad granicami. Słowa nigdy więcej wojny wybrzmiewają dziś w całej Europie jeszcze głośniej. Wybrzmiewają w sposób szczególny tu, w otoczeniu majestatycznej podwarszawskiej puszczy, która 86 lat temu stała się niemym świadkiem masowych egzekucji na ludności cywilnej. Okrutnej zbrodni na mieszkańcach, która nigdy nie miała prawa się wydarzyć”
— Mariusz Frankowski

Po odczytaniu Apelu Reprezentacyjna Kompania Wojska Polskiego oddała salwę honorową; następnie złożono wieńce i kwiaty na grobach pomordowanych. W uroczystościach brały udział instytucje miejskie i wojewódzkie oraz organizacje pamięci, m.in. Biuro Wojewody Mazowieckiego, Instytut Pamięci Narodowej, Dowództwo Garnizonu Warszawa, 2 Mazowiecki Pułk Saperów, Wojskowa Akademia Techniczna oraz Muzeum‑Miejsce Pamięci w Palmirach; partnerami były też powiat warszawski-zachodni i gminy Czosnów i Izabelin.

Stań przy mogiłach i poznaj historie ofiar

Historia Palmir — miejsca pochówku około dwóch tysięcy obywateli RP, Polaków i Żydów — jest wstrząsająca i niezwykle konkretna. Niemcy rozpoczęli egzekucje w lasach Puszczy Kampinoskiej już w grudniu 1939 roku; największe masakry miały miejsce 20 i 21 czerwca 1940 roku, kiedy to w Palmirach rozstrzelano 378 więźniów przywiezionych z Pawiaka i Al. Szucha. Ostatnie egzekucje trwały do 1943 roku.

Wśród zamordowanych byli przedstawiciele inteligencji i życia publicznego — artyści, działacze, urzędnicy, duchowni, nauczyciele i mieszkańcy Warszawy. W Palmirach stracono m.in. marszałka Sejmu Macieja Rataja, jednego z przywódców polskich socjalistów Mieczysława Niedziałkowskiego, złotego medalistę olimpijskiego Janusza Kusocińskiego oraz pisarza i redaktora konspiracyjnego pisma „Polska Żyje” Witolda Hulewicza. Nad cmentarzem górują trzy krzyże ze zmienionymi proporcjami — ich dłuższe ramiona mają symbolizować rozłożone ręce skazanego na strzał.

Uroczystości w Palmirach to coroczne przypomnienie dramatu sprzed lat oraz wezwanie do pamięci o tych, którzy zginęli za wolność i tożsamość stolicy. Organizatorzy i instytucje zaangażowane w opiekę nad Miejscem Pamięci zachęcają do odwiedzin i szerszego poznania tych historii, które tworzą skomplikowaną mapę wojennych doświadczeń Warszawy.

na podstawie: Mazowiecki Urząd Wojewódzki.