Pięć Warszaw na jednej wystawie. Rysunki Antoniego Uniechowskiego na Ursynowie

Na wystawie w Galerii przy Ratuszu Ursynów dawna stolica wraca w kilku odsłonach – od miasta fiakrów po Warszawę odbudowywaną po wojnie. Antoni Uniechowski zapisywał na papierze nie tylko ulice i place, lecz także codzienne sceny, stroje oraz obyczaje. Ekspozycja pokazuje dorobek artysty, który przez znaczną część życia obserwował zmieniającą się Warszawę.

• Artysta, który potrafił opowiedzieć miasto kilkoma kreskami
• Od wojennych rysunków do ilustracji „Lalki”
• „Stara Warszawa” trafiła na ściany mieszkań i urzędów

Artysta, który potrafił opowiedzieć miasto kilkoma kreskami

Wystawa „Antoni Uniechowski – Kronikarz Starej Warszawy” powstała z okazji 50. rocznicy śmierci rysownika, ilustratora i scenografa. Ekspozycję można oglądać w Galerii przy Ratuszu Ursynów do 30 października. To propozycja przede wszystkim dla osób zainteresowanych historią stolicy, ale także dla tych, którzy chcą zobaczyć, jak za pomocą rysunku dokumentowano codzienne życie miasta.

Antoni Uniechowski urodził się w 1903 roku w Wilnie, jednak Warszawa stała się najważniejszym miejscem jego twórczości. Rysował miejskie ulice, place i zaułki, a także ludzi oraz sceny zwyczajne i uroczyste. Z jego prac wyłania się nie tylko wygląd dawnej stolicy, ale również jej obyczajowość.

„Antoni Uniechowski miał niezwykły dar obserwacji i potrafił za pomocą kilku kresek uchwycić nie tylko wygląd Warszawy, ale także jej atmosferę, ludzi i obyczaje” – mówi Klaudiusz Ostrowski, zastępca burmistrza Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy.

W książce „Buda na Powiślu” Włodzimierz Bartoszewicz zwracał uwagę na umiejętność artysty w odtwarzaniu charakteru minionych epok. Uniechowski potrafił pokazać zarówno ich elegancję i wyrafinowanie, jak też ludzkie słabości. Robił to lekką, precyzyjną kreską, bez rezygnowania z obserwacji obyczajowej.

Od wojennych rysunków do ilustracji „Lalki”

Artysta przeżył w Warszawie okupację. W tym czasie podejmował prace dorywcze i sprzedawał własne rysunki. Po upadku Powstania Warszawskiego trafił do Krakowa, gdzie rozpoczął współpracę z „Przekrojem”. Do stolicy wrócił w 1949 roku.

Po wojnie jego nazwisko mocno związało się z polską ilustracją. Współpracował między innymi z:

• „Naszą Księgarnią”,
• „Czytelnikiem”,
• Państwowym Wydawnictwem Naukowym,
• wydawnictwem „Iskry”.

Od 1956 roku projektował również scenografie teatralne, a później pracował także przy filmach i produkcjach telewizyjnych. Szczególne miejsce w jego dorobku zajmują ilustracje do „Lalki” Bolesława Prusa. Dzięki nim czytelnicy mogli zobaczyć dziewiętnastowieczną Warszawę nie tylko jako tło powieści, lecz także jako pełne szczegółów miasto.

Uniechowski mówił, że zapamiętał co najmniej pięć różnych Warszaw. Wśród nich wymieniał:

• miasto fiakrów,
• roztańczoną stolicę lat 20.,
• ukwieconą Warszawę z czasów prezydentury Stefana Starzyńskiego,
• miasto zniszczone podczas wojny,
• stolicę odbudowywaną po 1945 roku.

W swoich pracach częściej wracał jednak do wcześniejszych epok niż do ruin powojennej Warszawy czy stylistyki socrealizmu. Interesowały go dawne stroje, wnętrza, miejskie sceny i koloryt minionych lat.

„Stara Warszawa” trafiła na ściany mieszkań i urzędów

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych dzieł Uniechowskiego była teka „Stara Warszawa”, wydana w 1952 roku. Poszczególne rysunki szybko zaczęły funkcjonować poza pierwotnym wydaniem – trafiały na ściany mieszkań i urzędów, a także na bazary. Dziś pozostają świadectwem wyglądu dawnej stolicy oraz sposobu, w jaki jej mieszkańcy korzystali z miejskiej przestrzeni.

Antoni Uniechowski zmarł 23 maja 1976 roku w Warszawie. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym. Wystawa na Ursynowie pozwala spojrzeć na jego twórczość nie tylko jak na zbiór ilustracji, lecz także jak na zapis kolejnych przemian miasta.

Galeria przy Ratuszu Ursynów mieści się przy al. Komisji Edukacji Narodowej 61, przy stacji metra Imielin. Ekspozycja jest dostępna do 30 października.

na podstawie: Urząd Dzielnicy Ursynów.