Warszawa walczy o unijne pieniądze. Jest wspólne stanowisko

Na przyszłych zasadach podziału funduszy mogą stracić regiony, które właśnie przechodzą do wyższej kategorii rozwoju. W Warszawie i na Mazowszu samorządowcy ostrzegają, że statystyczny awans nie oznacza końca problemów. Dlatego dziewięć samorządów przyjęło wspólne stanowisko w sprawie pieniędzy po 2027 roku. Stawką są między innymi inwestycje transportowe, wodno-ściekowe i energetyczne.

Województwo mazowieckie, Warszawa oraz regiony i miasta z Dolnego Śląska, Pomorza, Śląska i Wielkopolski domagają się utrzymania odpowiedniego poziomu unijnego wsparcia. Chodzi o przyszłe zasady finansowania polityki spójności oraz kształt Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028–2034.

Projektowane rozwiązania nie gwarantują minimalnego poziomu funduszy dla części polskich regionów. Wspólne stanowisko przyjęły województwa mazowieckie, dolnośląskie, pomorskie, śląskie i wielkopolskie oraz Warszawa, Gdańsk, Katowice, Poznań i Wrocław.

• Mazowsze liczy inwestycje i ostrzega przed nierównościami
• Unijne pieniądze zmieniły transport w stolicy
• Regiony chcą pieniędzy liczonych według realnych potrzeb

Mazowsze liczy inwestycje i ostrzega przed nierównościami

Mazowsze wytwarza około jednej czwartej polskiego PKB. W ciągu dwóch dekad zrealizowano w regionie ponad 37 tysięcy projektów o łącznej wartości około 200 miliardów złotych, w tym 112 miliardów złotych ze środków unijnych. W obecnym programie Fundusze Europejskie dla Mazowsza 2021–2027 województwo ma do dyspozycji ponad 2 miliardy euro.

Jednocześnie Mazowsze pozostaje jednym z najbardziej zróżnicowanych wewnętrznie regionów w Polsce. Silna gospodarka Warszawy podnosi statystyki całego regionu warszawskiego stołecznego, ale nie przesądza o sytuacji wszystkich gmin i powiatów. Wiele z nich nadal potrzebuje pieniędzy na rozwój infrastruktury i usług publicznych.

Adam Struzik, marszałek województwa mazowieckiego, przypomniał, że podział statystyczny Mazowsza pozwolił zabezpieczyć fundusze dla regionu mazowieckiego regionalnego. Jego zdaniem potrzebne są jednak dalsze starania o środki dla regionu warszawskiego stołecznego.

Musimy walczyć o dalsze wsparcie dla regionu warszawskiego stołecznego, który stymuluje rozwój całego Mazowsza. W tej sprawie mówimy z Warszawą jednym głosem – podkreślił Adam Struzik.

Po 2027 roku region warszawski stołeczny ma pozostać jedynym polskim regionem lepiej rozwiniętym. Taki status nie oznacza, że wszystkie 69 gmin tworzących metropolię mają podobne możliwości finansowe. Zmiana kategorii może więc ograniczyć dostęp do pieniędzy właśnie tam, gdzie potrzebne są inwestycje wyrównujące różnice między Warszawą a gminami miejsko-wiejskimi i wiejskimi.

Unijne pieniądze zmieniły transport w stolicy

Stołeczny samorząd pozyskał dotąd ponad 24,5 miliarda złotych z budżetu Unii Europejskiej, realizując blisko 900 projektów. W przeliczeniu na jednego mieszkańca daje to ponad 13 tysięcy złotych. Fundusze trafiały między innymi na transport publiczny, gospodarkę wodno-ściekową, energetykę i zagospodarowanie odpadów.

Dofinansowanie przyspieszyło budowę i dokończenie linii metra M1. Kolejne środki mają wesprzeć budowę pierwszego etapu linii M3 oraz prace projektowe nad linią M4, która ma połączyć Białołękę z Wilanowem. Pieniądze pozwolą także prowadzić przygotowania i projekty związane z planowanym przedłużeniem linii M2 w kierunku Ursusa.

W ostatnich dwóch latach oddano ponad 12 kilometrów nowych tras tramwajowych na Kasprzaku, Gagarina, w Wilanowie, na Stegnach i Rakowcu. Powstała również zajezdnia tramwajowa na Annopolu. Tramwaje Warszawskie uruchamiają w godzinach szczytu ponad 450 pojazdów. Unijne wsparcie objęło też zakup autobusów, stacje ładowania, systemy zarządzania transportem, węzły komunikacyjne i trasy rowerowe.

Rafał Trzaskowski, prezydent m.st. Warszawy, zwrócił uwagę, że przyszłe decyzje będą dotyczyły nie tylko największych ośrodków.

Metropolia warszawska to nie tylko Warszawa, ale też 69 innych gmin, w dużej części gmin miejsko-wiejskich i wiejskich.

Jak zaznaczył, wspólne stanowisko ma uwzględniać także mniejsze samorządy, firmy i organizacje pozarządowe spoza stolic regionów.

Regiony chcą pieniędzy liczonych według realnych potrzeb

W przyszłej perspektywie liczba polskich regionów przejściowych, czyli obszarów o średnim poziomie rozwoju, może wzrosnąć z dwóch do czterech. Do Dolnego Śląska i Wielkopolski prawdopodobnie dołączą Pomorze i Śląsk. Sama klasyfikacja nie pokazuje jednak różnic występujących wewnątrz województw.

Samorządy postulują, aby przy podziale pieniędzy uwzględniać liczbę mieszkańców, rzeczywiste potrzeby rozwojowe, koszty świadczenia usług publicznych, znaczenie inwestycji oraz funkcje pełnione przez poszczególne regiony. W przypadku metropolii warszawskiej oznacza to także branie pod uwagę sytuacji gmin położonych poza stolicą.

Wspólne stanowisko obejmuje również inwestycje o znaczeniu krajowym i europejskim. Takie projekty zwiększają odporność i bezpieczeństwo państwa, ale mogą pochłaniać część pieniędzy, które samorządy, przedsiębiorstwa, uczelnie i jednostki badawczo-rozwojowe przeznaczyłyby na własne przedsięwzięcia.

Samorządy oczekują, że poziom unijnego współfinansowania nie będzie niższy niż w perspektywie 2021–2027. Apelują też o krajowe mechanizmy finansowane z budżetu państwa. Takie rozwiązania miałyby wzmocnić zdolność inwestycyjną słabszych finansowo samorządów w regionach przejściowych i lepiej rozwiniętych.

na podstawie: UMS Warszawa.