Jerzy Giedroyc nadal pobudza do myślenia. Spotkanie w Domu „Kultury”

W Maisons-Laffitte pod Paryżem znów spotkali się ci, dla których dziedzictwo paryskiej „Kultury” to nie zamknięty rozdział, lecz wciąż działająca inspiracja. Doroczne wydarzenie poświęcone Jerzemu Giedroyciowi i jego współpracownikom odbyło się w roku, który szczególnie mocno przypomina o ich dorobku.

• Doroczne spotkanie w Domu „Kultury” wróciło do źródeł polskiej myśli
• Giedroyc przypominał, że wolne słowo może zmieniać państwo

Doroczne spotkanie w Domu „Kultury” wróciło do źródeł polskiej myśli

W sobotę 12 września 2026 roku siedziba Instytutu Literackiego w Maisons-Laffitte stała się miejscem rozmowy o człowieku, który przez dziesięciolecia współtworzył najważniejszy ośrodek polityczny polskiej emigracji. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele Biblioteki Narodowej: jej dyrektor dr Tomasz Makowski oraz Andrzej Mietkowski, pełnomocnik ds. zakupów i darów materiałów bibliotecznych.

Okazji do wspomnień było kilka. Mija 80 lat od założenia Instytutu Literackiego, a równocześnie obchodzone są okrągłe rocznice urodzin Jerzego Giedroycia i Józefa Czapskiego. Rok 2026 ustanowiono Rokiem Jerzego Giedroycia decyzją Senatu RP, a Rokiem Józefa Czapskiego - decyzją Sejmu RP.

Właśnie tutaj, w domu „Kultury”, przez lata powstawały idee, teksty i książki, które wykraczały daleko poza emigracyjne środowisko. Miesięcznik „Kultura”, kwartalnik „Zeszyty Historyczne” oraz publikacje książkowe budowały przestrzeń dla niezależnej debaty o Polsce, jej historii i miejscu w Europie.

Powiązany artykuł

W Senacie wraca pamięć o Giedroyciu - wystawa o grze o Polskę

Giedroyc przypominał, że wolne słowo może zmieniać państwo

Jerzy Giedroyc nie traktował pisania jako celu samego w sobie. Chodziło o uruchamianie refleksji i przekuwanie jej w odpowiedzialne decyzje.

„… naszym celem było pobudzanie do myślenia”.

Wspomniano także jego przekonanie, że Polska potrzebuje długofalowych strategii, uczciwego rozliczania historii i rozsądnych relacji z sąsiadami. W centrum tej myśli znajdowały się interes państwa i społeczeństwa, ale także wzajemny szacunek oraz gotowość do mówienia prawdy.

Anna Bernhardt, prezeska Stowarzyszenia Instytut Literacki Kultura, podkreślała, że przesłanie Redaktora pozostaje aktualne również dziś.

„Dziś, kiedy porządek naszego świata jest zagrożony, bierzmy wzór z tej garstki osób, którzy zaczynali 80 lat temu bez wsparcia, bez środków, zwalczani czy w najlepszym przypadku ignorowani, mając za broń jedynie wolne słowo – a wywarli wielki wpływ na kształt dzisiejszej Polski, Środkowej i Wschodniej Europy” - mówiła Anna Bernhardt.

Spotkanie w Maisons-Laffitte miało więc wymiar nie tylko rocznicowy. Było przypomnieniem, że idee wypracowane przez niewielkie grono emigrantów potrafiły oddziaływać na całą Europę Środkową i Wschodnią. I że pytania o odpowiedzialność za państwo, pamięć historyczną oraz sąsiedzkie relacje wciąż pozostają żywe. 📚

na podstawie: Biblioteka Narodowa Warszawa.