W Senacie wraca pamięć o Giedroyciu - wystawa o grze o Polskę

W centrum Warszawy otwarto wystawę poświęconą człowiekowi, który przez dekady kształtował polską kulturę z dala od kraju. W gmachu Senatu RP spotkały się dziś książki, czasopisma i idee związane z Jerzym Giedroyciem oraz paryską „Kulturą”. 📚

• Wystawa „Jerzy Giedroyc. Gra o Polskę” pokazuje siłę niezależnej myśli
• Paryska „Kultura” prowadzi przez historię polskiej literatury
• Rok Giedroycia łączy jubileusze z pamięcią o wolności słowa

Wystawa „Jerzy Giedroyc. Gra o Polskę” pokazuje siłę niezależnej myśli

Wernisaż odbył się w środę 22 lipca 2026 roku w gmachu Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. Ekspozycję przygotowała Biblioteka Narodowa, a otworzyli ją marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska, wicemarszałek Rafał Grupiński oraz dyrektor Biblioteki Narodowej dr Tomasz Makowski.

Jerzy Giedroyc pojawia się tu jako redaktor, wydawca i twórca Instytutu Literackiego, ale także jako organizator życia intelektualnego. Jego działalność wpływała na literaturę, kulturę oraz debatę polityczną i historyczną XX wieku.

„Giedroyc to człowiek wyjątkowy, wybitny redaktor, publicysta, wydawca, filozof polityczny, a także niezależny i niepokorny myśliciel” - powiedziała marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska.

Tytułowa „gra” nie oznaczała walki o osobistą pozycję. Chodziło o przyszłość Polski jako państwa suwerennego, niepodległego i świadomego własnych korzeni. Właśnie dlatego Senat ustanowił Jerzego Giedroycia patronem 2026 roku.

Paryska „Kultura” prowadzi przez historię polskiej literatury

Jedna z najważniejszych części wystawy przypomina dorobek „Kultury” oraz „Zeszytów Historycznych”. Zwiedzający mogą zobaczyć zarówno pierwsze, jak i ostatnie numery obu tytułów. „Kultura” ukazywała się w latach 1947-2000, a „Zeszyty Historyczne” były wydawane od 1962 do 2010 roku.

To także opowieść o pisarzach, których Giedroyc wspierał, publikował i zachęcał do dalszej pracy. Wokół Instytutu Literackiego skupili się twórcy różnych pokoleń, o odmiennych poglądach i temperamentach artystycznych: Czesław Miłosz, Witold Gombrowicz, Gustaw Herling-Grudziński, Jerzy Stempowski, Kazimierz Wierzyński i Józef Mackiewicz.

Giedroyc pomagał również w zdobywaniu stypendiów i nagród oraz w nawiązywaniu kontaktów między emigracją, krajem i międzynarodowym środowiskiem literackim. Jego rola przypominała pracę ogrodnika - pielęgnował autorów, wyszukiwał nowe głosy i tworzył warunki, w których literatura mogła rozwijać się bez nacisku cenzury. 🌿

Rok Giedroycia łączy jubileusze z pamięcią o wolności słowa

Wernisaż wpisuje się w obchody Roku Jerzego Giedroycia, ustanowionego przez Senat RP w 120. rocznicę jego urodzin oraz 80. rocznicę powstania Instytutu Literackiego.

„Jerzy Giedroyc wpływał na przyszłość dwóch światów. Po pierwsze - świata kultury, gromadząc najwspanialsze pióra wokół swojej serii wydawniczej Instytutu Literackiego. Po drugie - polityki” - mówił wicemarszałek Senatu Rafał Grupiński, inicjator wystawy.

Biblioteka Narodowa pokazuje dokumenty związane z paryską „Kulturą” dzięki współpracy z Instytutem Literackim. Wystawa przypomina więc nie tylko ważną postać, lecz także praktykę budowania niezależnej przestrzeni dla książek, autorów i swobodnej wymiany myśli. 🖋️

na podstawie: BN Warszawa.