Raport WUM ujawnia nowe wyzwania zdrowotne – od otyłości do zaburzeń psychicznych

W centrum debaty o zdrowiu mieszkańców Warszawy pojawia się raport analizujący ostatnią dekadę. Na konferencji oddźwięk miały zarówno liczby z placówek publicznych, jak i plany miasta, które próbuje reagować na narastające problemy – od przyrostu otyłości po rosnące zaburzenia nastroju u młodych.

• Raport Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego przedstawia obraz 2013–2023
• Jak Warszawa odpowiada na wyzwania – programy, inwestycje i działania profilaktyczne

Raport Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego przedstawia obraz 2013–2023

Dokument przygotowany przez Warszawski Uniwersytet Medyczny pod redakcją naukową prof. dr hab. Mariusza Panczyka opiera się na danych z Narodowego Funduszu Zdrowia i obejmuje świadczenia finansowane ze środków publicznych w latach 2013–2023. Analiza dotyczy wizyt w podstawowej opiece zdrowotnej, ambulatoryjnej opiece specjalistycznej oraz leczenia szpitalnego i uwzględnia wiek, płeć oraz miejsce zamieszkania pacjentów.

W raporcie wyodrębniono grupy schorzeń i obszary, które były w analizie szczególnie monitorowane — m.in. nowotwory, choroby układu krążenia, zaburzenia metaboliczne, choroby układu oddechowego oraz problemy związane z ciążą i zdrowiem psychicznym. Autorzy podkreślają wagę danych jako podstawy do planowania polityk zdrowotnych miasta.

“Dane mają one charakter naukowy, ale w sposób bardzo przystępny pokazują sytuację epidemiologiczną w dużym mieście” – mówi prof. Mariusz Panczyk.

“Bardzo bym chciał, abyśmy mówiąc o problemach zdrowotnych… opierali się na danych naukowych, a nie na zasłyszanych prawdach” – dodaje prof. Rafał Krenke, rektor WUM.

Najważniejsze obserwacje raportu można sprowadzić do dwóch grup:

• Pozytywne zmiany:

  • spadek zachorowań na raka płuca i raka szyjki macicy,
  • lepsza wykrywalność chorób cywilizacyjnych, co wskazuje na rosnącą świadomość i skuteczniejsze działania profilaktyczne.

• Narastające problemy:

  • wzrost otyłości – szczególnie wyraźny po pandemii, z rekordowym poziomem w 2023 r.,
  • systematyczny wzrost zachorowań na cukrzycę typu 2,
  • nasilone choroby układu krążenia u mężczyzn powyżej 65. roku życia,
  • szybki wzrost rozpoznań zaburzeń nastroju i lękowych, zwłaszcza wśród młodzieży i młodych dorosłych.

Jak Warszawa odpowiada na wyzwania – programy, inwestycje i działania profilaktyczne

Władze miasta i radni podkreślają, że raport daje podstawę do planowania dalszych działań. Jarosław Jóźwiak, przewodniczący Komisji Zdrowia Rady m.st. Warszawy, wskazuje na dwoistość odpowiedzialności miasta – programy profilaktyczne oraz rozwój infrastruktury medycznej. Dodatkowe środki z budżetu miasta i środków z Krajowego Programu Odbudowy mają przyspieszyć inwestycje w miejskich szpitalach.

“Warszawa reaguje na te wyzwania: inwestuje w profilaktykę, edukację, zdrowie psychiczne i promocję zdrowego stylu życia” – podkreśla Renata Kaznowska, zastępczyni prezydenta m.st. Warszawy.

Miasto deklaruje także konkretne finansowanie działań zdrowotnych.

“W tym roku Warszawa przeznaczy niemal 36 mln zł na miejskie programy zdrowotne” – informuje Renata Kaznowska.

Wśród realizowanych inicjatyw są programy onkologiczne, działania przeciw otyłości i cukrzycy oraz wsparcie dla zdrowia psychicznego. Wybrane przykłady:

• Programy przeciwnowotworowe:

  • „Sprawdzam!” – nauka samobadania piersi i jąder oraz edukacja onkologiczna,
  • „Zdrowy Uczeń” – edukacja prozdrowotna i wczesna edukacja onkologiczna w szkołach.

• Programy przeciwdziałania chorobom sercowo‑naczyniowym:

  • edukacja o nadciśnieniu dla uczniów 18–19 lat,
  • „Aktywny Senior” – zajęcia usprawniające i warsztaty dla osób 60+.

• Działania przeciw otyłości i dla zdrowia metabolicznego:

  • „Klasa w formie, forma z klasą” – edukacja żywieniowa w szkołach,
  • zajęcia i warsztaty w ramach programu „Aktywny Senior”.

• Szczepienia i ochrona układu oddechowego:

  • program „PneumoOnko” dla pacjentów onkologicznych,
  • szczepienia przeciw meningokokom dla nastolatków i młodych dorosłych,
  • sezonowe szczepienia przeciw grypie dla osób w kryzysie bezdomności.

Miasto promuje też akcje lokalne, jak pikniki zdrowotne „Kochane Zdrowie”, oraz bezpłatne szkoły rodzenia i programy diagnostyki depresji poporodowej z wykorzystaniem Edynburskiej Skali Depresji Poporodowej.

Raport i działania miasta odpowiadają także na narastającą potrzebę wsparcia w obszarze zdrowia psychicznego. W planach i realizacji znajdują się m.in.:

• Warszawski Program Ochrony Zdrowia Psychicznego,
• programy wsparcia dla dzieci i młodzieży, np. Trening Umiejętności Społecznych,
• coroczna akcja Warszawski Tydzień Zdrowia Psychicznego – w tym roku po raz trzeci organizowana w dniach 21–29 marca z ofertą bezpłatnych spotkań, warsztatów i konsultacji.

Dla kogo to działa i co warto wiedzieć Raport opiera się na danych z publicznej opieki zdrowotnej, dlatego nie pokazuje wizyt i zabiegów realizowanych prywatnie. To ważna uwaga przy interpretacji wskaźników – część mieszkańców korzystających z prywatnych usług może być w analizie niewidoczna. Jednocześnie miasto rozszerza ofertę bezpłatnych i nisko‑kosztowych programów dostępnych dla osób zameldowanych w Warszawie.

Praktyczne informacje wynikające z raportu:

• Programy edukacyjne i profilaktyczne obejmują różne grupy wiekowe – dzieci, młodzież, dorosłych i seniorów.
• Kobiety planujące poród mogą skorzystać z bezpłatnych szkół rodzenia oraz programu wczesnej diagnostyki depresji poporodowej.
• Osoby starsze oraz chorujące przewlekle mają dostęp do zajęć usprawniających i programów wsparcia psychicznego.

Raport ma służyć jako narzędzie planowania – miasto, uczelnia i służby zdrowia zamierzają na jego podstawie modyfikować ofertę profilaktyczną i inwestycyjną, aby lepiej odpowiadać na obserwowane trendy.

na podstawie: UMS Warszawa.