Warszawska „patelnia” przechodzi zmianę. Przybyło 200 drzew

Jeszcze niedawno między ulicami Złotą i Zgodą dominowały beton oraz wysoka temperatura. Dziś w tym miejscu są drzewa, krzewy, byliny, zbiorniki na deszczówkę i fontanny. Przebudowa nie ograniczyła się więc do zmiany wyglądu centrum Warszawy – ma także poprawić warunki podczas upałów i gwałtownych opadów. To odpowiedź na wyniki badań, które pokazały, jak mocno nagrzewał się ten rejon.

• Pomiary pokazały skalę miejskiej wyspy ciepła
• Drzewa i krzewy zastąpiły część betonowej nawierzchni
• Deszczówka zasili zieleń, a fontanny obniżą temperaturę

Pomiary pokazały skalę miejskiej wyspy ciepła

Rejon Złotej i Zgody został przebudowany w ramach projektu Nowe Centrum Warszawy. Podczas uroczystości 3 sierpnia otwarto jego główną część. Prace w kwartale przy Filharmonii Narodowej nadal trwają i mają zakończyć się jesienią.

Zanim rozpoczęto inwestycję, w 2024 roku przeprowadzono tam badania mikroklimatu. Zespół miasta współpracował przy nich z naukowcami z Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN. Pomiary objęły 93 dni i potwierdziły, że zabudowany kwartał nie tylko silnie nagrzewał się w ciągu dnia, lecz także wolno schładzał nocą. Układ budynków ograniczał przepływ powietrza.

W ponad 40 nocach temperatura nie spadła poniżej 18 stopni Celsjusza. Ponad 20 nocy spełniło kryteria nocy tropikalnej, czyli temperatura wynosiła co najmniej 20 stopni. Dla organizmu oznacza to większe ryzyko przegrzania i trudniejsze warunki do odpoczynku po upalnym dniu.

Dla porównania, na zazielenionym osiedlu przy ulicy Podchorążych odnotowano 20 gorących i pięć tropikalnych nocy. W Łazienkach Królewskich było ich odpowiednio 17 i trzy. Różnica wskazuje, że roślinność ma bezpośredni związek z warunkami termicznymi w miejskiej zabudowie.

Drzewa i krzewy zastąpiły część betonowej nawierzchni

W kwartale Złota–Zgoda posadzono 200 drzew. Wraz z bylinami i krzewami tworzą one zielony obszar o powierzchni blisko 3 tys. metrów kwadratowych. Rośliny umieszczono wszędzie tam, gdzie pozwalały na to warunki techniczne i przestrzenne.

Duże drzewa mają zapewniać cień, ograniczać odczuwanie wysokiej temperatury i wspierać naturalne chłodzenie. Zieleń poprawia także komfort poruszania się oraz przebywania w przestrzeni publicznej. Jej rola nie kończy się na estetyce – roślinność pomaga przygotować centrum na skutki zmian klimatu.

Ważnym elementem przebudowy jest również ograniczenie nadmiaru szczelnych nawierzchni. Rozpłytowanie pozwala przeznaczyć część przestrzeni na nasadzenia i ułatwia zagospodarowanie wody opadowej. Dla osób korzystających z tego obszaru oznacza to więcej zacienionych miejsc oraz mniejszy udział nagrzewających się powierzchni.

Deszczówka zasili zieleń, a fontanny obniżą temperaturę

Na zjeździe do dawnego tunelu dla ruchu kołowego powstały dwa połączone zbiorniki retencyjne. Mają gromadzić wodę opadową, ograniczać ryzyko podtopień i dostarczać wodę do podlewania roślin. Pod Placem Centralnym znajdują się dodatkowo cztery zbiorniki tego typu.

Jakość zgromadzonej wody będzie sprawdzana przez czujniki. System monitoruje między innymi obecność substancji ropopochodnych oraz poziom zasolenia. Jeśli parametry deszczówki nie będą zgodne z wymaganiami, podlewanie zostanie przełączone na miejską sieć wodociągową. Zimą nowa przestrzeń ma być utrzymywana bez soli drogowej, z użyciem innych środków.

Takie rozwiązanie pozwoli wykorzystać opady, które wcześniej trafiały bezpośrednio do kanalizacji, a jednocześnie ograniczyć zużycie wody pitnej przy pielęgnacji zieleni. Ma to znaczenie zarówno podczas gwałtownych ulew, jak i w okresach suszy.

Na ulicy Złotej zamontowano także dwie fontanny. Pierwsza ma formę kompozycji krajobrazowej z kamieniami i miejscami do odpoczynku, druga to tak zwany mokry chodnik. Woda krąży w obiegu zamkniętym, a jej stan jest stale kontrolowany. Fontanny zwiększają wilgotność i pomagają obniżyć temperaturę w najbliższym otoczeniu.

Skuteczność zastosowanych rozwiązań zostanie sprawdzona po rozrośnięciu się zieleni. Wtedy pomiary mikroklimatu mają zostać powtórzone. Wyniki pokażą, w jakim stopniu drzewa, rośliny i retencja zmieniły warunki w jednym z najbardziej nagrzewających się fragmentów centrum.

na podstawie: Zarząd Dróg W Warszawie.