W Warszawie książka dostała rangę narzędzia demokracji i odporności

W historycznych wnętrzach Pałacu Rzeczypospolitej w Warszawie spotkali się eksperci z różnych światów - od neuronauki po biznes i działania społeczne. Czwarta edycja Literacy for Democracy przyniosła jeden mocny wniosek: czytanie to dziś nie tylko kultura, ale też sprawa bezpieczeństwa społecznego, zdrowia psychicznego i gospodarki 📚🧠

• Literacy for Democracy w Warszawie pokazała, że czytanie stało się sprawą systemową
• W erze AI wygrywa nie ten, kto ma więcej danych, ale ten, kto naprawdę czyta
• Najmocniejsze przykłady przyszły z bibliotek, szkół i lokalnych kampanii

Literacy for Democracy w Warszawie pokazała, że czytanie stało się sprawą systemową

Konferencja, przygotowana przez Fundację Powszechnego Czytania, była częścią szerszej kampanii wokół Europejskiego Dnia Autorów i hasła #ReadForReal. W centrum rozmów znalazło się pytanie, jak budować społeczeństwo odporne na chaos informacyjny, samotność i rosnący wpływ sztucznej inteligencji, skoro to właśnie czytanie uczy analizy, porządkowania faktów i współpracy. 🌍

Głos otwierający nadał ton całemu spotkaniu.

“Czytanie otwiera drzwi do aspiracji - zarówno dla młodych, jak i dla starszych.”

Tak mówił dr Tomasz Makowski, dyrektor Biblioteki Narodowej, zwracając uwagę także na bibliotekę jako miejsce wsparcia, odpoczynku i solidarności. W podobnym duchu Maria Deskur przypomniała, że czytanie trzeba pielęgnować od początku życia, bo od tego zależy przyszłość nie tylko pojedynczych osób, ale całych wspólnot.

“Czytelnictwo to znacznie więcej niż myślimy - nie należy być na nie obojętnym i przyjmować za pewnik.”

W erze AI wygrywa nie ten, kto ma więcej danych, ale ten, kto naprawdę czyta

Tegoroczna debata mocno wybrzmiała właśnie w tym punkcie: technologie potrafią dziś naśladować komunikację, ale nie przejmują tego, co najbardziej ludzkie - krytycznego myślenia, empatii i budowania relacji. Eksperci podkreślali, że kompetencje czytelnicze stają się fundamentem nie tylko edukacji, ale też funkcjonowania w demokratycznym społeczeństwie.

Prof. Dana Suskind z Uniwersytetu Medycznego w Chicago przypomniała, że rozwój dziecka opiera się na kontakcie z drugim człowiekiem, a nie na ekranie. Jej wystąpienie mocno wybrzmiało w kontekście najmłodszych, dla których książka może być nie tylko początkiem języka, ale też stabilizacji i więzi.

“Relacja międzyludzka jest niezastąpiona.”

W konferencji wybrzmiał też praktyczny wymiar tej dyskusji. Wczesne czytanie, rozmowa i kontakt z książką nie były tu traktowane jako dodatek do edukacji, ale jako narzędzie, które wspiera rozwój mózgu, obniża napięcie i wzmacnia zdolność samodzielnego myślenia. To podejście łączy medycynę, kulturę i edukację w jeden, bardzo konkretny kierunek działania.

Powiązany artykuł

Jak wspólne czytanie pomaga dzieciom rosnąć - relacja z konferencji

Najmocniejsze przykłady przyszły z bibliotek, szkół i lokalnych kampanii

Druga część spotkania pokazała, że dobre pomysły na promocję czytania nie rodzą się tylko na poziomie strategii, ale przede wszystkim tam, gdzie spotyka się społeczność. Jako przykład przywołano Wielką Brytanię, Szwecję i Finlandię - kraje, które budują kulturę czytania przez systemowe rozwiązania, ale też przez pracę w lokalnych środowiskach.

W Szwecji nowe prawo gwarantuje każdemu dziecku dostęp do biblioteki prowadzonej przez wykwalifikowanego bibliotekarza. W Finlandii głośno wybrzmiał pomysł „Torby z książkami dla każdego nowonarodzonego dziecka”. Z kolei w Polsce mocny akcent położono na działania w miastach i dzielnicach, gdzie czytanie ma wyjść poza szkolną ławkę. Paweł Potoroczyn opowiadał o kampanii #TataTeżCzyta i o docieraniu do mężczyzn tam, gdzie spędzają czas - na boiskach, w parkach, pubach czy na stadionach.

“Wspólnotowe podejście i działania są kluczowe, żeby zmieniać kulturę czytania w całym społeczeństwie.”

Tak podsumował Jonathan Douglas z National Literacy Trust, a dr Kinga Białek dodała, że czytające społeczeństwo to ekosystem, w którym obok książek muszą być też ludzie - zapaleni czytelnicy, szkoły i biblioteki. I właśnie ten praktyczny, codzienny wymiar wybrzmiał najmocniej: czytanie nie jest luksusem ani dodatkiem, tylko narzędziem, które realnie wpływa na to, jak działa miasto, szkoła i wspólnota.

Nagranie konferencji jest dostępne w wersji polskiej i angielskiej.

na podstawie: Biblioteka Narodowa Warszawa.