Średniowieczne rękopisy znów przyciągają do Pałacu Rzeczypospolitej

W Pałacu Rzeczypospolitej znowu zrobiło się głośno o dawnym języku, emocjach i księgach, które potrafią zaskoczyć bardziej niż niejeden współczesny thriller 📚. Wokół wystawy JAM POSEŁKINI JEGO. Język i emocje polskiego średniowiecza spotkali się ci, którzy lubią, gdy historia mówi do nich z bliska - przez rękopisy, obrazy i słowa sprzed wieków.

• Wystawa JAM POSEŁKINI JEGO pokazała, że średniowiecze wcale nie jest martwe
• Profesor Tomasz Mika bierze na warsztat słynne Kazania świętokrzyskie
• Pałac Rzeczypospolitej zostaje z tą opowieścią jeszcze do końca czerwca

Wystawa JAM POSEŁKINI JEGO pokazała, że średniowiecze wcale nie jest martwe

Sobotni program 18 kwietnia 2026 roku połączył dwa wykłady i oprowadzanie kuratorskie, a całość zebrała publiczność ciekawą dawnej kultury, piśmiennictwa i języka. To nie była sucha lekcja historii - raczej wejście w świat, w którym teksty potrafią opowiadać o codzienności, wierzeniach i emocjach zaskakująco współczesnym tonem.

Pierwszy wykład, prowadzony przez Matyldę Paszkiewicz, dotyczył astrologii codziennej w średniowieczu i wczesnej nowożytności. Punktem wyjścia był rękopis Conservatio sanitatis (BOZ 69), pełen porad łączących medycynę, gospodarkę domową i praktyczne wskazówki na każdy dzień. W tle pojawiła się także teoria czterech humorów oraz dziś już prawie zapomniana jatromatematyka, czyli sposób patrzenia na zdrowie przez pryzmat ruchu ciał niebieskich.

Nie mniej uwagi przyciągnęło oprowadzanie kuratorskie dr. Łukasza Kozaka. Zwiedzający mogli stanąć oko w oko z Psałterzem floriańskim i Kazaniami świętokrzyskimi, a przy okazji wejść w średniowieczną wyobraźnię pełną smoków, syren, pieśni, zaklęć i dosadnych wyzwisk. To właśnie w takich detalach widać, że dawny język był żywy, barwny i pełen emocji 😮.

Profesor Tomasz Mika bierze na warsztat słynne Kazania świętokrzyskie

Drugie spotkanie poprowadził prof. Tomasz Mika, który postawił pytanie o wyjątkowość Kazań świętokrzyskich. To jeden z najcenniejszych zabytków polskiego piśmiennictwa, wielokrotnie opisywany jako dzieło szczególne, ale w wykładzie nie chodziło o podziwianie go z dystansu. Było raczej o spokojne rozłożenie tekstu na czynniki pierwsze - od warstwy materialnej i językowej po artystyczną i kulturową.

Prof. Mika przypomniał też historię tego zabytku - od powstania, przez wielowiekowe zniknięcie, aż po późniejsze odkrycie. Dzięki temu Kazania świętokrzyskie nie zostały zamknięte w podręcznikowym opisie, tylko wróciły jako tekst z własną biografią, tajemnicą i siłą oddziaływania.

Pałac Rzeczypospolitej zostaje z tą opowieścią jeszcze do końca czerwca

Dobra wiadomość dla tych, którzy chcą wejść w ten świat bez pośpiechu: wystawę JAM POSEŁKINI JEGO. Język i emocje polskiego średniowiecza można oglądać do 30 czerwca 2026 roku. Wstęp wolny - i to właśnie ta dostępność sprawia, że do średniowiecza można tu podejść po prostu po drodze, bez wielkiego planowania.

Kolejna okazja do spotkania z tą wystawą nadejdzie już w sobotę 25 kwietnia 2026 roku w Pałacu Rzeczypospolitej. W programie zaplanowano wykład prof. Tomasza Wiślicza Jak skutecznie obrazić, zwyzywać, czci pozbawić? (XVI–XVIII w.) oraz oprowadzanie kuratorskie. Wstęp wolny - bez biletów, bez dodatkowych formalności, za to z kolejną szansą, by usłyszeć, jak dawne teksty potrafią mówić o świecie zaskakująco współcześnie.

na podstawie: Biblioteka Narodowa Warszawa.