Historyczny spór o pamięć - nagroda Moczarskiego dla Wnuka i Poleszaka

Podczas uroczystości 30 listopada w Warszawie przy Bibliotece Narodowej atmosfera była jednocześnie podniosła i napięta. Na scenie dominowały dwie postaci badaczy, których książka wywołuje dyskusję o tym, jak opowiadać o powojennym podziemiu. Nagroda im. Kazimierza Moczarskiego trafiła do autorów, którzy stawiają trudne pytania zamiast prostych haseł. Publiczność usłyszała zarówno pochwały dla rzetelności badań, jak i gorzkie refleksje o politycznej instrumentalizacji historii.

• Nagroda im. Kazimierza Moczarskiego - czym się wyróżniała tegoroczna edycja
• Gala w Bibliotece Narodowej w Warszawie - głosy i argumenty jury
• Młodzieżowe Kluby Historyczne i dalszy kontekst nagrody

Nagroda im. Kazimierza Moczarskiego - czym się wyróżniała tegoroczna edycja

Laureatami Nagrody Historycznej m.st. Warszawy im. Kazimierza Moczarskiego zostało dwoje historyków - Rafał Wnuk i Sławomir Poleszak - za monografię “Niezłomni czy realiści? Polskie podziemie antykomunistyczne bez patosu”. Publikacja ukazała się nakładem Wydawnictwa Literackiego. Zwycięzcy otrzymali statuetki - repliki temperówki patrona nagrody - oraz nagrodę pieniężną w wysokości 50 tys. złotych. Pozostali nominowani zostali wyróżnieni kwotami po 10 tys. złotych.

W rozmowie z organizatorami podkreślano liczbę zgłoszeń i trudność wyboru.

“W tym roku Jury miało bardzo trudne zadanie – wybór spośród 115 zgłoszonych książek”
— powiedziała Aldona Machnowska-Góra, zastępczyni prezydenta m.st. Warszawy.

Nagroda, ustanowiona przez Radę m.st. Warszawy, kontynuuje wcześniejszą inicjatywę z 2009 roku i szybko zyskała rangę jednego z ważniejszych wyróżnień w polskim życiu naukowym i wydawniczym.

Gala w Bibliotece Narodowej w Warszawie - głosy i argumenty jury

Gala odbyła się w Bibliotece Narodowej i zgromadziła zarówno przedstawicieli świata nauki, jak i środowisk wydawniczych. Wnuk, opowiadając o motywacjach napisania książki, podkreślał reakcję na to, jak historia bywa wykorzystywana w polityce.

“Ta książka była i jest reakcją na tego rodzaju niegodne działania”
— mówił prof. Rafał Wnuk.

Przewodniczący jury, prof. Andrzej Friszke, wskazał w uzasadnieniu na wagę badawczej rzetelności autorów i na to, że książka nie idealizuje ani nie demonizuje, lecz stawia pytania o decyzje ludzi w ekstremalnych warunkach. Jury doceniło zwłaszcza spojrzenie na dylematy żołnierzy powojennych i kontekst zarówno polski, jak i międzynarodowy.

Młodzieżowe Kluby Historyczne i dalszy kontekst nagrody

Nagrodę Młodzieżowych Klubów Historycznych - statuetkę “Ołówek” - otrzymał Bartosz Panek za książkę “Zboże rosło jak las.Pamięć o pegeerach”. Organizatorami i partnerami przedsięwzięcia są m.st. Warszawa, DSH, Fundacja im. Kazimierza i Zofii Moczarskich, a partnerem nagrody jest Biblioteka Narodowa; patronat medialny sprawuje “Gazeta Wyborcza”.

Werdykt jury i nagroda dla młodszych autorów pokazują, że wokół pamięci historycznej toczą się dziś wielowątkowe dyskusje - od akademickich analiz po prace popularyzujące temat w szkołach średnich.

Dla mieszkańca miasta oznacza to kilka praktycznych rzeczy: w Warszawie warto śledzić programy Biblioteki Narodowej i miejskich instytucji kultury, bo to tu często odbywają się spotkania z autorami i panele dyskusyjne, które pozwalają skonfrontować książki z żywymi świadectwami i badaniami. Nagrody finansowe i wyróżnienia sygnalizują też, które pozycje warto wypożyczyć lub kupić, gdy ktoś chce zrozumieć złożone, niejednoznaczne losy powojennych wyborów bez uproszczeń i politycznych etykiet.

na podstawie: Urząd Miasta Stołecznego Warszawy.