Odwołanie do KIO w postępowaniu o zamówienie publiczne – podstawowe zasady i procedura

Postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego jest ściśle sformalizowane i obarczone wieloma obowiązkami po stronie zamawiającego. Nieprawidłowości, które mogą wystąpić w toku takiego postępowania, nierzadko prowadzą do sporów. Jednym z najważniejszych narzędzi, jakie przysługują uczestnikom rynku zamówień publicznych, jest odwołanie składane do Krajowej Izby Odwoławczej. To właśnie ten środek ochrony prawnej pozwala skutecznie kwestionować działania lub zaniechania zamawiających. Odwołanie do KIO stanowi procedurę kontrolną, która może doprowadzić do zmiany lub uchylenia zakwestionowanej czynności zamawiającego, a w niektórych przypadkach – do nakazania jej wykonania. Obok skargi do sądu zamówień publicznych na orzeczenie KIO, jest to najistotniejsza forma prawnej interwencji w toku postępowania.

Co może być przedmiotem odwołania?

Ustawa Prawo zamówień publicznych precyzyjnie wskazuje, w jakich sytuacjach możliwe jest wniesienie odwołania. Dotyczy to zarówno czynności podjętych przez zamawiającego, jak i jego zaniechań. Odwołanie przysługuje m.in.: na niezgodne z ustawą działania w postępowaniu o udzielenie zamówienia, zawarcie umowy ramowej, stosowanie dynamicznego systemu zakupów, a także w konkursach. Można je również wnieść na projektowane postanowienia umowy, jeśli ich treść budzi zastrzeżenia z punktu widzenia zgodności z przepisami.

Odwołanie do KIO może również dotyczyć sytuacji, w których zamawiający zaniechał wykonania czynności, do których był ustawowo zobowiązany. Ostatnią kategorią są przypadki, w których w ogóle nie przeprowadzono wymaganego postępowania – mimo istnienia takiego obowiązku.

Ustawa Prawo zamówień publicznych jest jednakowa dla całego kraju, ale praktyka pokazuje różnice regionalne w podejściu zamawiających. Eksperci z kancelarii Jarzyński Brzeziński Partners regularnie reprezentują wykonawców z różnych województw, w tym liczne firmy z województwa mazowieckiego. Doświadczenie w obsłudze klientów z całej Polski pozwala prawnikom szybko identyfikować nieprawidłowości i skutecznie je zwalczać, niezależnie od miejsca prowadzenia postępowania.

Kto może wnieść odwołanie do KIO?

Prawo do wniesienia odwołania nie przysługuje każdemu uczestnikowi rynku. Zgodnie z art. 505 ustawy, legitymację mają wykonawcy, uczestnicy konkursów oraz inne podmioty, które mają lub miały interes w uzyskaniu zamówienia albo nagrody, i które wskutek naruszenia przepisów mogły ponieść lub poniosły szkodę. Ponadto, w odniesieniu do ogłoszeń wszczynających postępowanie lub ogłoszeń o konkursie, a także dokumentów zamówienia, możliwość wniesienia odwołania przysługuje organizacjom wpisanym na specjalną listę prowadzoną przez Prezesa UZP oraz Rzecznikowi Małych i Średnich Przedsiębiorców.

Terminy na wniesienie odwołania

W przypadku odwołań w zamówieniach publicznych duże znaczenie mają terminy. Ich uchybienie skutkuje bezskutecznością środka ochrony prawnej, niezależnie od zasadności zarzutów. Terminy na złożenie odwołania ustala się zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego, oznacza to, że jeżeli koniec terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, przesuwa się on na następny dzień roboczy.

Czas na złożenie odwołania zależy od kilku czynników – przede wszystkim od rodzaju postępowania (krajowe czy unijne), momentu, w którym wykonawca dowiedział się o czynności lub zaniechaniu, oraz rodzaju zarzutu. Przykładowo, w przypadku postępowania krajowego termin na wniesienie odwołania wynosi 5 dni, natomiast w postępowaniu unijnym – 10 dni. Gdy natomiast zarzut dotyczy zaniechania poinformowania o wyniku postępowania, termin może wynosić nawet 15 lub 30 dni – w zależności od źródła publikacji informacji (Biuletyn Zamówień Publicznych lub Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej).

W przypadkach związanych z zaniechaniem publikacji ogłoszenia lub niewłaściwym uzasadnieniem trybu udzielenia zamówienia bez ogłoszenia ustawodawca przewidział najdłuższe terminy – odpowiednio miesiąc (procedura krajowa) i aż sześć miesięcy (procedura unijna).

Jak poprawnie wnieść odwołanie do KIO?

Odwołanie należy złożyć do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej, ale przed jego wniesieniem wykonawca ma obowiązek przesłać jego treść zamawiającemu – w formie elektronicznej lub jako kopię. Celem tego rozwiązania jest umożliwienie zamawiającemu wcześniejsze zapoznanie się z zarzutami i ewentualne skorygowanie uchybień jeszcze przed formalnym rozpoznaniem sprawy przez KIO.

Treść odwołania musi spełniać wymogi określone w art. 516 ust. 1 ustawy Pzp. W szczególności powinno ono zawierać dane stron, oznaczenie czynności lub zaniechania, które są przedmiotem odwołania, a także uzasadnienie faktyczne i prawne. Braki formalne mogą być uzupełniane na wezwanie KIO, ale brak wniesienia opłaty skutkuje pozostawieniem odwołania bez rozpoznania. Wysokość wpisu zależy od rodzaju zamówienia (dostawy, usługi, roboty budowlane) oraz jego wartości – poniżej lub powyżej progów unijnych. Dla zamówień o niższej wartości wpis wynosi od 7.500 do 10.000 zł, a dla postępowań unijnych – od 15.000 do 20.000 zł. Osobne stawki przewidziano dla usług społecznych oraz szczególnych – niezależnie od ich wartości wpis wynosi 7.500 zł.

Możliwość cofnięcia odwołania i odpowiedź zamawiającego

Odwołujący ma prawo do wycofania środka ochrony prawnej do momentu zamknięcia rozprawy przed KIO. Takie cofnięcie sprawia, że odwołanie nie wywołuje żadnych skutków prawnych – jest traktowane tak, jakby nie zostało wniesione. Zamawiający natomiast ma możliwość ustosunkowania się do zarzutów, składając odpowiedź na odwołanie. Może to uczynić aż do momentu otwarcia rozprawy. W odpowiedzi zamieszcza własne twierdzenia, przedstawia dowody i argumenty, które mogą prowadzić do oddalenia odwołania lub zakwestionowania jego zasadności.

Odwołanie do Krajowej Izby Odwoławczej stanowi skuteczny środek kontroli działań zamawiającego w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Pozwala wykonawcom i innym podmiotom dochodzić ochrony swoich interesów, o ile wykażą związek ze sprawą oraz ryzyko poniesienia szkody. Przejrzyste zasady dotyczące legitymacji, terminów, wymogów formalnych i opłat sprawiają, że odwołanie jest narzędziem dostępnym, ale wymagającym precyzji. Jego właściwe zastosowanie może istotnie wpłynąć na wynik postępowania oraz przyczynić się do zwiększenia transparentności całego systemu zamówień publicznych.

Jeśli rozważają Państwo wniesienie odwołania do KIO lub potrzebują oceny zasadności działania zamawiającego – Kancelaria Jarzyński Brzeziński Partners służy wsparciem. Doradzamy wykonawcom na każdym etapie postępowania o zamówienie publiczne i reprezentujemy ich w sprawach przed Krajową Izbą Odwoławczą.

Jarzyński Brzeziński Partners – Odwołanie do KIO

ul. Jugosłowiańska 15b/40

03-984 Warszawa

[email protected]

+48 502 342 502

Oddział przy Krajowej Izbie Odwoławczej:

Adgar Plaza A

ul. Postępu 17a

02-676 Warszawa

(piętro 1)