Lalka wraca do Warszawy. Prusa można teraz czytać, słuchać i oglądać

Jesienią Bolesław Prus znów wychodzi z bibliotecznych półek i trafia do centrum kulturalnej uwagi. W Warszawie jego „Lalka” pojawi się jednocześnie na ekranie, w cyfrowych zbiorach i w bezpłatnych nagraniach Biblioteki Narodowej.

• Lalka Bolesława Prusa dostaje nowe życie na ekranie
• Biblioteka Narodowa pozwala wrócić do powieści także ze słuchawkami
• Prus nadal mówi o mieście, pieniądzach i ludzkich wyborach

Lalka Bolesława Prusa dostaje nowe życie na ekranie

Już 16 września nowy serial „Lalka” Bolesława Prusa będzie dostępny na Netflixie. Pod koniec września do kin trafi z kolei nowa ekranizacja powieści. To dobry moment, by przed seansem albo po nim wrócić do historii Wokulskiego, Izabeli Łęckiej i Warszawy oglądanej przez Prusa z wyjątkową uważnością.

Nie trzeba jednak od razu szukać papierowego wydania w antykwariacie. Pierwsze wydanie „Lalki” z 1890 roku można obejrzeć w bibliotece cyfrowej Polona. Powieść ukazała się w trzech tomach, więc czytelnicy mogą zajrzeć do każdego z nich osobno:

• „Lalka”. T. 1, Bolesław Prus,
• „Lalka”. T. 2, Bolesław Prus,
• „Lalka”. T. 3, Bolesław Prus.

To także okazja, by zobaczyć, jak powieść funkcjonowała, zanim trafiła do zwartego wydania. 29 września 1887 roku „Kurier Codzienny” rozpoczął publikację „Lalki” w odcinkach. Pierwszy fragment ukazał się w porannym dodatku, a jego zdigitalizowaną wersję można dziś znaleźć w Polonie. Kolejne odcinki są dostępne w cyfrowych zbiorach prasy. 📰

Biblioteka Narodowa pozwala wrócić do powieści także ze słuchawkami

Dla tych, którzy wolą słuchać niż czytać, Biblioteka Narodowa udostępniła bezpłatne audiobooki dwóch pierwszych tomów „Lalki”. Można więc wrócić do powieści bez kupowania biletu czy książki - nagrania są dostępne bezpłatnie w zasobach biblioteki.

Audiobooki obejmują:

• „Lalka”. T. 1, Bolesław Prus,
• „Lalka”. T. 2, Bolesław Prus.

📚 W cyfrowej kolekcji poświęconej Prusowi czeka znacznie więcej niż sama powieść. Znalazło się w niej pierwsze wydanie „Lalki” z ekslibrisem autora, rękopis „Faraona”, opowiadania publikowane wcześniej w prasie, rozprawy popularnonaukowe oraz testament pisarza. Są także fotografie, podobizny Prusa i późniejsze wydania jego najważniejszych dzieł.

Rękopis „Faraona” na co dzień można oglądać na wystawie stałej w Pałacu Rzeczypospolitej. To jeden z tych obiektów, które pokazują, że historia literatury nie kończy się na gotowym tekście. Za kartkami powieści stoją poprawki, wersje robocze, korespondencja i materialne ślady pracy autora. ✍️

Prus nadal mówi o mieście, pieniądzach i ludzkich wyborach

Siła twórczości Prusa nie polega wyłącznie na tym, że jego powieści są szkolnymi lekturami. Wciąż łatwo znaleźć w nich tematy bliskie współczesnym mieszkańcom miasta: zachwyt technologią, wiarę w postęp, tempo życia, pieniądze, społeczne ambicje i relacje, w których marzenia zderzają się z rzeczywistością.

Pisarz był jednym z bohaterów tegorocznych Imienin Jana Kochanowskiego - literackiego pikniku Biblioteki Narodowej, który odbył się 27 czerwca w Ogrodzie Krasińskich i Pałacu Rzeczypospolitej. Z kolei 19 maja 2026 roku, w rocznicę śmierci autora, Biblioteka Narodowa otworzyła wystawę poświęconą Prusowi. Ekspozycja, czynna do 5 lipca, przyciągnęła wielu miłośników jego twórczości, a w jednej z gablot pokazano pierwsze wydanie „Lalki”.

W Zakładzie Rękopisów Biblioteki Narodowej przechowywane są rękopisy między innymi „Powracającej fali”, „Antka” i „Kronik tygodniowych”. W zbiorach znalazły się też listy kierowane do Prusa przez Stefana Żeromskiego i Juliana Ochorowicza oraz korespondencja pisarza do Oktawii z Radziwiłłowiczów Rodkiewiczowej i Witolda Chodźki.

Jesień z nową ekranizacją może więc stać się pretekstem do literackiego powrotu - na papier, do Polony albo pod słuchawki. „Lalka” nadal działa jak dobrze ustawione lustro: pokazuje nie tylko Warszawę z końca XIX wieku, lecz także pytania o to, jak żyjemy, czego pragniemy i ile kosztują nasze wybory. 🎧

na podstawie: Biblioteka Narodowa Warszawa.