Najstarsze Gaude Mater Polonia wróciło do Warszawy i znów gra symbolami

W Pałacu Rzeczypospolitej w Warszawie historia dziś mówi wyjątkowo wyraźnie. Do stolicy wrócił fragment średniowiecznego rękopisu z najstarszym znanym zapisem Gaude Mater Polonia, a razem z nim pokazano także pierścień przypisywany Zygmuntowi I Staremu. 📚🏛️

• Gaude Mater Polonia wraca do Pałacu Rzeczypospolitej i domyka ważny krąg pamięci
• Zwiedzać można bez biletu, a na koncerty warto zaplanować czas

Gaude Mater Polonia wraca do Pałacu Rzeczypospolitej i domyka ważny krąg pamięci

19 czerwca 2026 roku, w Pałacu Rzeczypospolitej w Warszawie, Biblioteka Narodowa zorganizowała konferencję prasową połączoną z prezentacją odzyskanych z Niemiec dóbr kultury. Wydarzenie nabrało dodatkowego znaczenia, bo odbyło się w cieniu 35. rocznicy podpisania polsko-niemieckiego traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy. To nie był tylko pokaz zabytków - raczej mocny sygnał, że po latach rozproszenia niektóre rzeczy naprawdę wracają na swoje miejsce.

Na sali pojawiły się obiekty, które dla historii Polski mają wymiar większy niż muzealna ciekawostka. Fragment rękopisu z hymnem Gaude Mater Polonia i pierścień wiązany z Zygmuntem I Starym przypominają, że dziedzictwo bywa kruche, ale nie znika bez śladu. W tej opowieści ważny jest też sam kontekst - zwrot zabytków ma być jednocześnie efektem restytucji i gestem pamięci o stratach z czasu II wojny światowej.

„To świadkowie naszej historii, fragmenty polskiej pamięci, materialne dowody ciągłości naszej kultury, które mimo wojny i dziesięcioleci rozproszenia przetrwały, by dziś ponownie znaleźć się tam, gdzie ich miejsce.”

„Nie mamy wpływu na przeszłość. Mamy wpływ na teraźniejszość i przyszłość.”

Dyrektor Biblioteki Narodowej zwrócił też uwagę, że odzyskany hymn nie będzie samotną gwiazdą gabloty. Obok niego mają się pojawić takie punkty odniesienia jak Bogurodzica, Rota, Kazania świętokrzyskie czy Psałterz floriański. Dla wielu warszawiaków to właśnie taka ekspozycja najlepiej pokazuje, jak żywa i namacalna potrafi być średniowieczna oraz nowożytna polszczyzna.

Zwiedzać można bez biletu, a na koncerty warto zaplanować czas

Odzyskane obiekty są dostępne dla publiczności codziennie, poza dniami wyłączonymi ze zwiedzania. Wejście odbywa się w godzinach 11-19, a ostatnie wejście zaplanowano na 18:45. Co ważne dla każdego, kto lubi kulturę bez barier - wstęp jest wolny, biletów nie trzeba kupować. 🎶

Harmonogram dla zwiedzających:

• codziennie - oglądanie odzyskanych obiektów
• 11-19 - godziny otwarcia Pałacu Rzeczypospolitej
• 18:45 - ostatnie wejście
• 20 czerwca, godz. 12 - występ chóru Jerycho z Gaude Mater Polonia
• 27 czerwca, godz. 14 - kolejny występ chóru Jerycho z Gaude Mater Polonia
• wstęp wolny - bez biletów i bez opłat

To jednak nie koniec muzycznej części tej historii. Biblioteka Narodowa zachęca chóry profesjonalne i amatorskie oraz grupy śpiewacze do zgłaszania chęci wykonania Gaude Mater Polonia w Sali Białej Pałacu Rzeczypospolitej, wokół gabloty z odzyskanym rękopisem. To ciekawy pomysł na włączenie mieszkańców i środowisk śpiewaczych w wydarzenie, które zwykle kojarzy się wyłącznie z archiwami i gablotami, a tu dostaje żywy głos.

W tle całej uroczystości wybrzmiewa też skala działań restytucyjnych. Resort kultury prowadzi dziś ponad 200 postępowań restytucyjnych w 22 krajach, a od 2008 roku do Polski wróciło 915 utraconych dóbr kultury. W 2025 roku odzyskano 101 obiektów, a od początku 2026 roku - już 32. To liczby, które pokazują, że takie powroty nie są przypadkiem, tylko długim i konsekwentnym procesem.

na podstawie: Biblioteka Narodowa Warszawa.