Skwer na Żoliborzu ma patrona. To hołd dla strażnika pamięci Warszawy

Na Żoliborzu pojawił się nowy adres, który niesie ze sobą znacznie więcej niż nazwę. Skwer przy Śmiałej 24 otrzymał imię Krzysztofa Dunin–Wąsowicza, historyka i varsavianisty, który przez lata opisywał Warszawę z naukową precyzją i osobistym zaangażowaniem. Podczas uroczystości nie chodziło wyłącznie o odsłonięcie tablicy. To był także gest wdzięczności wobec człowieka, który sam stał się częścią miejskiej pamięci.

• Na tablicy pojawiło się nazwisko, które dla Warszawy znaczy więcej niż podpis
• Historyk, który całe życie porządkował ślady po dawniej Warszawie
• W bibliotece wybrzmiały wspomnienia o człowieku, który łączył wiedzę z wrażliwością

Na tablicy pojawiło się nazwisko, które dla Warszawy znaczy więcej niż podpis

W wydarzeniu na Żoliborzu uczestniczyli przedstawiciele władz miasta, rodzina patrona oraz mieszkańcy dzielnicy. Na skwerze odsłonięto tablicę, która odtąd ma przypominać, że za nazwą tego miejsca stoi konkretna biografia, praca i długa służba dla historii stolicy.

Aldona Machnowska–Góra, zastępczyni prezydenta m.st. Warszawy, zwróciła uwagę, że Dunin–Wąsowicz nie był tylko obserwatorem dziejów. Jak podkreśliła, „nie tylko opisywał historię Warszawy – on ją współtworzył”. W jej wystąpieniu wybrzmiała też wdzięczność wobec rodziny, dzielnicy i radnych miasta, dzięki którym upamiętnienie mogło dojść do skutku.

Dla przechodniów to niewielki fragment zieleni, ale dla miasta – czytelny znak, że pamięć o ludziach budujących jego tożsamość nie kończy się w archiwach i książkach. Trafia też w przestrzeń codzienną, tam, gdzie mijają ją mieszkańcy, spacerujący i dzieci.

Historyk, który całe życie porządkował ślady po dawniej Warszawie

Krzysztof Dunin–Wąsowicz należał do grona najważniejszych badaczy dziejów stolicy w XX wieku. Był profesorem, historykiem i varsavianistą, przez wiele lat związanym z Biblioteką Narodową. Zajmował się dokumentowaniem historii Warszawy, jej instytucji, miejsc i ludzi, a jego publikacje naukowe i popularyzatorskie pomagały oswajać przeszłość kolejnym pokoleniom czytelników.

W jego dorobku ważne miejsce zajmowała nie tylko rzetelność badawcza, lecz także konsekwencja w wydobywaniu z niepamięci historii, które mogłyby zniknąć bez śladu. Dzięki takim pracom Warszawa zyskiwała pełniejszy portret samej siebie – mniej efektowny niż miejskie hasła, ale dużo trwalszy.

Jego życiorys miał też wymiar dramatyczny. Był więźniem obozu koncentracyjnego Stutthof, działał społecznie, a za swoją pracę i postawę został odznaczony między innymi Krzyżem Komandorskim i Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski oraz Medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. To ważny kontekst, bo przypomina, że upamiętniony na Żoliborzu człowiek nie tylko opisywał historię – sam przeszedł przez jej najcięższe doświadczenia.

W bibliotece wybrzmiały wspomnienia o człowieku, który łączył wiedzę z wrażliwością

Po oficjalnej części uczestnicy przenieśli się do pobliskiej biblioteki. Tam odbyło się spotkanie poświęcone życiu i działalności Dunin–Wąsowicza. Wspomnienia rodziny, przyjaciół i dawnych współpracowników złożyły się na obraz człowieka, który łączył naukową dyscyplinę z uważnością na ludzkie historie.

Agnieszka Wyrwał, przewodnicząca komisji ds. kultury i promocji Rady m.st. Warszawy, mówiła o nim jako o kimś, kto był „częścią pamięci i moralnego krajobrazu” miasta. Zwróciła też uwagę, że takie upamiętnienie jest sygnałem dla młodszych pokoleń – przypomnieniem, że historia Warszawy tworzyła się dzięki ludziom wiernym wartościom, a nie tylko wielkim datom i pomnikom.

Na Żoliborzu został więc nie tylko nazwany skwer. Zostało też zostawione czytelne przesłanie: że miejskie miejsca mogą nieść opowieść o tych, którzy przez lata ratowali od zapomnienia historię Warszawy.

na podstawie: Urząd Miasta Stołecznego Warszawy.