Ukryta kolekcja odsłania mapę polskich przekładów od 1918 roku

W Bibliotece Narodowej szykuje się spotkanie, które spodoba się nie tylko badaczom książek. We wtorek 12 maja 2026 roku o godzinie 14:00 dr Agnieszka Podpora z Uniwersytetu Jagiellońskiego i dr Maciej Sagata z Biblioteki Narodowej pokażą projekt, który wyciąga z bibliotecznego zaplecza historię polskich przekładów 📚

• Ukryta kolekcja - baza, która porządkuje przekładowe ślady
• Na seminarium BN pokażą działający interfejs i kulisy opracowania danych
• Dlaczego to może zaciekawić także zwykłego czytelnika

Ukryta kolekcja - baza, która porządkuje przekładowe ślady

„Ukryta Kolekcja” to internetowe narzędzie tworzone po to, by lepiej zobaczyć, jak od 1918 roku rozwijała się w Polsce literatura tłumaczona - zarówno ta literacka, jak i nieliteracka. Punkt wyjścia robi wrażenie: ponad 250 000 rekordów bibliograficznych opisujących książki przełożone na polski, pozyskanych z katalogu Biblioteki Narodowej.

Ten ogrom danych nie trafia do sieci w surowej postaci. Najpierw przeszedł sprawdzenie i merytoryczną redakcję prowadzoną przez zespół projektu „Stulecie przekładu” z Uniwersytetu Jagiellońskiego, a także przez ponad 60 ekspertów z różnych ośrodków akademickich w kraju. Dzięki temu baza ma nie tylko skalę, ale też porządek, który w badaniach przekładu robi ogromną różnicę 🔎

W praktyce oznacza to możliwość szukania nie tylko po autorze, tytule, wydawcy, miejscu i roku wydania, ale też po nazwisku i płci tłumacza, języku oryginału czy źródle. To właśnie taki zestaw danych pozwala śledzić, jak zmieniały się literackie mody, jakie języki dominowały w przekładach i gdzie przesuwały się zainteresowania wydawców.

Na seminarium BN pokażą działający interfejs i kulisy opracowania danych

Podczas Otwartego Seminarium Biblioteki Narodowej uczestnicy zobaczą aktualną wersję interfejsu oraz cały proces opracowania materiału. Projekt korzysta z rozwiązań technicznych rozwijanych już w serwisach BN, takich jak Omnis i Deskryptory BN, a do tego ma oferować podstawową analizę wizualną wybranych zjawisk. Brzmi technicznie, ale w gruncie rzeczy chodzi o jedno - żeby z tysięcy rekordów dało się szybko wyczytać literacką historię 📖

Wydarzenie będzie miało też część dyskusyjną, poświęconą temu, co jeszcze można z „Ukrytej kolekcji” wydobyć i jak projekt może się rozwijać dalej.

• 12 maja 2026 roku
• godz. 14:00
• Biblioteka Narodowa
• Zapisy - w ramach cyklu Otwarte Seminaria Biblioteki Narodowej

Dlaczego to może zaciekawić także zwykłego czytelnika

Choć projekt brzmi naukowo, jego sens jest bardzo bliski każdemu, kto lubi książki. Tłumaczenia od lat układają nam literacki krajobraz, często po cichu, bez wielkiego rozgłosu. „Ukryta Kolekcja” ma ten krajobraz uporządkować i pokazać, jak wiele historii kryje się między językami, nazwiskami tłumaczy i datami wydań.

To właśnie dlatego wtorkowe spotkanie w Bibliotece Narodowej może zainteresować nie tylko specjalistów od przekładu, ale też tych, którzy po prostu chcą zobaczyć, jak dziś bada się literaturę na serio - przez dane, narzędzia cyfrowe i uważne czytanie bibliotecznych śladów.

na podstawie: BN Warszawa.