Ana Blandiana odbierze Herberta w Warszawie. Literacki wieczór z ciężarem historii

Warszawa za kilka tygodni znów będzie mówić o poezji, która nie zatrzymuje się na ładnych słowach, ale wchodzi prosto w spór o wolność i godność. W centrum tego spotkania stanie Pałac Rzeczypospolitej w Warszawie, gdzie 27 maja 2026 roku Międzynarodową Nagrodę Literacką im. Zbigniewa Herberta odbierze Ana Blandiana 📚

• Ana Blandiana i Nagroda im. Herberta spotkają się w Warszawie
• Wiersze, które mówią o wolności głośniej niż manifest
• Kiedy będzie uroczystość i gdzie obejrzeć ją na żywo

Ana Blandiana i Nagroda im. Herberta spotkają się w Warszawie

Fundacja im. Zbigniewa Herberta wskazała w tym roku właśnie rumuńską poetkę, jedną z najważniejszych postaci literatury Europy Środkowo-Wschodniej. To wybór, który brzmi bardzo herbertowsko: twórczość Blandiany od lat wyrasta z doświadczenia oporu wobec przemocy państwa, a jej wiersze nie uciekają od historii, tylko mierzą się z nią wprost ✍️

Ana Blandiana, naprawdę Otilia Valeria Coman, urodziła się w 1942 roku w Timişoarze. Należała do pokolenia poetów lat 60., którzy zrywali z narzuconą przez komunistyczne władze sztuką podporządkowaną propagandzie i wracali do przedwojennych literackich tradycji. W jej biografii widać jednak nie tylko rozwój poetki, ale też cenę, jaką płaciła za niezależność - była trzykrotnie objęta zakazem publikacji: w latach 1959-64, 1985 oraz 1988-89.

“To nie pierwszy raz, gdy otrzymuję nagrodę - nie jest to też pierwsze polskie wyróżnienie - ale po raz pierwszy zdarza mi się, że ta nagroda jest poświęcona pamięci poety, w dodatku poety, który jest mi bliski przez powinowactwo losu.”

Właśnie ten wspólny wymiar doświadczenia mocno wybrzmiewa w decyzji jury. Blandiana, podobnie jak Herbert, traktuje poezję nie jak dekorację, ale jak sposób obrony wartości, kiedy świat zaczyna się chwiać. Jej książki i wiersze wracają do pytań o prawdę, sprawiedliwość i moralną odpowiedzialność twórcy - i dlatego tak dobrze wpisują się w charakter tej nagrody.

Wiersze, które mówią o wolności głośniej niż manifest

Po obaleniu dyktatury Ceaușescu Blandiana nie wycofała się z życia publicznego. Była współzałożycielką i prezeską Porozumienia Obywatelskiego w latach 1991-2001, odtworzyła rumuński PEN Club, a pod auspicjami Wspólnoty Europejskiej powołała muzeum Miejsce Pamięci Ofiar Komunizmu i Ruchu Oporu w Sighet. Za działalność na rzecz kultury, demokracji i praw człowieka otrzymała m.in. Legię Honorową w 2009 roku oraz Nagrodę Księżnej Asturii w dziedzinie literatury w 2024 roku.

Jej dorobek jest szeroko nagradzany: od Nagrody im. Herdera, przez Europejskiego Poetę Wolności w Gdańsku, po Griffin Poetry Prize i Złoty Wieniec. Teraz do tej listy dołącza Herbert - wyróżnienie szczególne, bo łączące literacką rangę z etycznym ciężarem 📖

“Nagroda im. Zbigniewa Herberta od początku była pomyślana jako wyróżnienie dla twórców, którzy traktują literaturę nie tylko jako formę artystycznej ekspresji, ale także jako sposób mierzenia się z rzeczywistością i historią.”

Tegoroczna laureatka mówi wprost, że emocja związana z tym wyróżnieniem dotyczy dla niej nie tylko poezji, ale także historii. I właśnie dlatego ten warszawski finał ma w sobie coś więcej niż uroczystość wręczenia statuetki - to będzie spotkanie z literaturą, która pamięta o świecie poza książką 🎥

Kiedy będzie uroczystość i gdzie obejrzeć ją na żywo

Wręczenie nagrody zaplanowano na 27 maja 2026 roku w Pałacu Rzeczypospolitej w Warszawie. Bezpośrednią transmisję będzie można śledzić w mediach społecznościowych Fundacji Herberta i Biblioteki Narodowej.

Przy okazji uroczystości w Wydawnictwie Pogranicze ma ukazać się nowy tom poezji Any Blandiany, Zapada we mnie cisza, w przekładzie Joanny Kornaś-Warwas. Dla czytelników to dobra wiadomość podwójna - nie tylko zobaczą, kto odbiera Herberta, ale też dostaną świeży punkt wejścia do jej twórczości.

na podstawie: Biblioteka Narodowa Warszawa.