Piętnaście książek w finale warszawskiej nagrody. Jury postawiło na zaskoczenia

W warszawskiej literaturze zrobiło się ciasno – z 722 zgłoszeń kapituła wybrała tylko 15 książek, które przeszły do finału. Na liście są tytuły z prozy, poezji, literatury dziecięcej, komiksu i opowieści o Warszawie, a każdy z nich niesie inny rytm i inny ciężar. To zestaw, który pokazuje, jak szeroko potrafi dziś rozciągać się miejska nagroda. Dla czytelników to gotowa mapa lektur, bo nominowane pozycje trafią także do miejskich bibliotek.

• Z 722 książek wyłoniono piętnaście tytułów, które przeszły dalej
• Jury szukało książek, które wymykają się prostym etykietom
• Od wojny po sztukę dla dzieci nominacje prowadzą przez różne światy

Z 722 książek wyłoniono piętnaście tytułów, które przeszły dalej

Kapituła Nagrody Literackiej m.st. Warszawy miała przed sobą ogromny wybór. W tegorocznej edycji zgłoszono 722 książki, a najwięcej, jak zwykle, przyszło z prozy – ponad 250 tytułów. Mocno trzymała się też poezja z 239 propozycjami, dalej literatura dziecięca z 127 książkami. Po 54 pozycje zgłoszono w kategoriach książki o tematyce warszawskiej oraz komiksu i powieści graficznej.

Warszawa przypomina przy tym, że nie chodzi wyłącznie o sam prestiż. Miasto jest organizatorem konkursu i fundatorem nagród finansowych, a nominacje pełnią rolę solidnych rekomendacji dla czytelników szukających książek sprawdzonych przez jury.

„Warszawiacy i Warszawianki kochają czytać” – powiedziała Aldona Machnowska-Góra, zastępczyni prezydenta m.st. Warszawy.

Dodała też, że wszystkie nominowane pozycje można znaleźć w miejskich bibliotekach. To ważna informacja nie tylko dla stałych bywalców czytelni, ale też dla tych, którzy wolą najpierw sprawdzić książkę na miejscu, zanim trafi na własną półkę.

Jury szukało książek, które wymykają się prostym etykietom

W tym roku w jury pracowali Justyna Sobolewska, która przewodniczyła obradom, Maciej Jakubowiak jako sekretarz oraz Anna Kramek-Klicka, Piotr Sadzik, Agnieszka Sowińska, Karolina Szymaniak i Antoni Zając. Z ich opisu wynika, że wybór nie był spokojnym przeglądem półki, lecz żywą debatą, w której nie brakowało sporów i zmian kierunku.

„W tym roku obrady jury były burzliwe i pełne gwałtownych zwrotów akcji” – podkreśliła Justyna Sobolewska.

Jurorzy zwrócili uwagę przede wszystkim na książki, które potrafią zaskoczyć formą i tonem. Wśród powracających wątków wskazali znikanie, trwanie oraz przemianę – człowieka, miasta, przyrody i władzy. Docenili też teksty wychodzące poza gatunkowe schematy, grające z tradycją i otwierające nowe sposoby myślenia o literaturze.

Od wojny po sztukę dla dzieci nominacje prowadzą przez różne światy

Tegoroczna lista pokazuje, że nagroda nie zamyka się w jednym temperamencie. Obok powieści o wojnie i książek o Warszawie znalazły się teksty dla dzieci, poezja i komiksy, a każde z tych pól dostało własny, wyraźny głos.

Terminy i nagrody • finał konkursu odbędzie się 13 czerwca
• w maju poznamy warszawskiego twórcę lub warszawską twórczynię
• laureaci w poszczególnych kategoriach otrzymają po 35 tys. zł
• pozostali nominowani dostaną po 15 tys. zł
• w literaturze dziecięcej oraz w komiksie nagrody przyznawane są także za ilustracje
• nagroda dla warszawskiego twórcy lub twórczyni wynosi 120 tys. zł

Proza • Weronika Murek, „Urodziny” – Wydawnictwo Czarne
• Maciej Sieńczyk, „Pijaczek” – Wydawnictwo Biblioteki Śląskiej
• Szczepan Twardoch, „Null” – Wydawnictwo Marginesy

Poezja • Kamila Janiak, „Dziwne dziewczyny” – Wydawnictwo Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu
• Justyna Kulikowska, „Wnyki dla światła” – Wydawnictwo Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu
• Marcin Mokry, „Solarysze” – Fundacja Na Rzecz Kultury i Edukacji im. Tymoteusza Karpowicza

Literatura dziecięca • Adam Robiński i Bartek Glaza, „Wodyseja” – Wydawnictwo Widnokrąg
• Katarzyna Wasilkowska i Ludwika Gnyp, „Złodziejka” – Wydawnictwo Literatura
• Katarzyna Witt i Ola Niepsuj, „Po co nam sztuka?” – Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie

Książka o tematyce warszawskiej • Paweł Kozioł, „Azard” – Wydawnictwo Drzazgi
• Stanisław Łubieński, „Drugie życie Czarnego Kota” – Wydawnictwo Agora
• Krzysztof Mordyński, „MDM. Marszałkowska dzielnica marzeń” – Centrum Architektury

Komiks i powieść graficzna • Marcin Podolec, „Sezon spadających gwiazd” – Kultura Gniewu
• Jacek Świdziński, „Brzask” – Muzeum Karykatury im. Eryka Lipińskiego
• Łukasz Wojciechowski, „Dum-dum” – Kultura Gniewu

W uzasadnieniach jury widać szeroki rozrzut emocji i tematów. „Urodziny” Weroniki Murek opisano jako oszczędną, ale sugestywną prozę o życiu, które powoli dobiega końca. „Pijaczek” Macieja Sieńczyka nazwano jedną z najśmieszniejszych i najsmutniejszych książek współczesnej literatury polskiej, a „Null” Szczepana Twardocha określono jako powieść o wojnie ukraińsko-rosyjskiej, jej realiach i mitach.

W poezji uwagę zwróciły „Dziwne dziewczyny” Kamili Janiak, „Wnyki dla światła” Justyny Kulikowskiej oraz „Solarysze” Marcina Mokrego. W kategorii dziecięcej jurorzy chwalili różne poziomy odczytania „Wodysei”, lekkość „Złodziejki” i bezpośredni sposób, w jaki „Po co nam sztuka?” oswaja młodych odbiorców ze sztuką nowoczesną.

W książkach o Warszawie pojawiły się opowieści o napięciach pierwszych lat po odzyskaniu niepodległości, o urbanistycznym rozmachu MDM-u i o osobistym spojrzeniu na miasto przez historię Czarnego Kota. Z kolei w komiksie i powieści graficznej jury doceniło zarówno dojrzewanie na prowincji, jak i polifoniczną opowieść o trwaniu miasta oraz opresyjny modernizm prowadzący ku katastrofie.

Nagroda Literacka m.st. Warszawy w obecnej formie przyznawana jest od 2008 roku, ale jej historia sięga czasów przedwojennych. W gronie dotychczasowych laureatów znaleźli się między innymi Wiesław Myśliwski, Ewa Lipska, Andrzej Stasiuk, Zyta Rudzka, Justyna Bednarek oraz Aleksandra i Daniel Mizielińscy.

na podstawie: Urząd Miasta Stołecznego Warszawy.