Rowerem do Azji i z Warszawy w tle - wystawa o esperanto zostaje dłużej

W czytelniach Biblioteki Narodowej w Warszawie można wejść w historię, która zaczęła się we Francji, ale mocno wyrasta z warszawskich korzeni. Wystawa VOJAĜO. Rowerem do Azji z esperanto (1928-1932) przyciągnęła tylu zwiedzających, że została przedłużona - to dobra wiadomość dla tych, którzy jeszcze nie zdążyli zajrzeć 🚲📚

• VOJAĜO. Rowerem do Azji z esperanto pokazuje podróż, która była też pytaniem o świat
• W Bibliotece Narodowej widać też, jak kruche bywa esperanckie dziedzictwo

VOJAĜO. Rowerem do Azji z esperanto pokazuje podróż, która była też pytaniem o świat

Na pierwszym planie jest Lucien Péraire - stolarz i esperantysta, który w 1928 roku ruszył z Lyonu w trasę przez Europę i dalej, aż do Japonii, Chin, Azji Południowo-Wschodniej i Indonezji. Ta wyprawa nie była zwykłą przygodą na dwóch kółkach. Péraire próbował zrozumieć, skąd biorą się wojny, napięcia i wrogość między ludźmi, a po drodze notował to, co widział: realia polityczne, gospodarcze i społeczne odwiedzanych miejsc.

Właśnie te ślady robią dziś największe wrażenie. W ekspozycji pojawiają się dzienniki, stenogramy, zapiski po francusku i po esperanto, fotografie, pocztówki, tekstylia oraz korespondencja - całe archiwum podróży, które przez lata uznawano za zaginione. Dopiero niedawno odnaleziono je w piwnicy jednego ze stowarzyszeń w Paryżu.

W Bibliotece Narodowej widać też, jak kruche bywa esperanckie dziedzictwo

Ta opowieść nie kończy się na jednej wyprawie. W tle wyraźnie wybrzmiewa los samego ruchu esperanckiego, który narodził się w Warszawie niemal 150 lat temu i szybko rozszedł się po świecie. Esperanto weszło do literatury, polityki, religii, nauki i codziennej działalności ludzi z różnych krajów, ale jego dorobek długo nie miał własnych, stabilnych instytucji ochrony.

Dlatego tak ważne jest to, co dzieje się dziś w Warszawie. Część materiałów Peraire’a udało się uratować dzięki digitalizacji sfinansowanej przez Region Ile-de-France, a w 2023 roku Biblioteka Narodowa przejęła od Światowego Związku Esperantystów w Rotterdamie kolekcję Hectora Hodlera - ponad siedem ton nieopracowanych dokumentów. To pokazuje, że stolica naprawdę stała się jednym z kluczowych miejsc dla ratowania tego międzynarodowego dziedzictwa.

Ekspozycję można oglądać w czytelniach Biblioteki Narodowej w Warszawie przy al. Niepodległości 213, w terminie 9 grudnia 2025 - 23 kwietnia 2026. Wstęp wolny.

na podstawie: Biblioteka Narodowa Warszawa.