Gmina Garwolin liderem segregacji odpadów - co zyskują mieszkańcy Mazowsza

Gmina Garwolin osiągnęła ponad 70 proc. odpadów zdatnych do recyklingu. Systematyczne kontrole, ulgi dla kompostujących i edukacja mieszkańców pomogły przeskoczyć unijne progi, które od 2025 roku wymagają 55 proc. segregacji.

• Garwolin pokazuje jak działać skutecznie i bez kar
• Łaskarzew i kompostowniki działają - niższe opłaty motywują
• Systemy regionalne i krajowe zmieniają równowagę odpadów

Garwolin pokazuje jak działać skutecznie i bez kar

Gmina Garwolin z województwa mazowieckiego w minionym roku osiągnęła poziom segregacji przekraczający 70 proc., co stawia ją wśród nielicznych gmin wiejskich spełniających unijne wymogi. Sukces opiera się na kombinacji działań: regularnych kontroli pojemników i kompostowników, jasnych zasad dla mieszkańców oraz intensywnej edukacji. Wójt Marcin Kołodziejczyk podkreśla wagę współpracy urzędu i mieszkańców.

“Osiągnięcie tak wysokiego poziomu segregacji odpadów to zasługa przede wszystkim naszych mieszkańców. Ich świadomości, zaangażowania i codziennej dbałości o środowisko” — Marcin Kołodziejczyk

W praktyce kontrolerki gminne wyjeżdżają w teren raz w miesiącu. Inspekcje mają formę pouczającą — mieszkańcy dostają informacje o błędach i wskazówki, a nie od razu kary. To podejście ma sens także dlatego, że niespełnienie wymogów skutkuje sankcjami ze strony wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska (WIOŚ).

Łaskarzew i kompostowniki działają - niższe opłaty motywują

W czołówce regionu obok Garwolina znajdują się gminy Długosiodło, Łaskarzew i Miedzna, gdzie poziom odpadów zdatnych do recyklingu przekroczył 60 proc. Również Łaskarzew postawił na systematyczną edukację i kontrole.

“To, że Gmina Łaskarzew jest liderem w segregacji odpadów jest wynikiem wieloletniej działalności informacyjnej i edukacyjnej samorządu gminy” — Marek Ziędalski

Dla właścicieli domów jednorodzinnych w Łaskarzewie kompostowanie opłaca się finansowo: stawka za gospodarowanie odpadami dla posiadaczy przydomowych kompostowników wynosi 20 zł, czyli 5,50 zł mniej niż dla tych bez kompostownika (25,50 zł). Takie instrumenty fiskalne w parze z kontrolą zwiększają motywację do segregacji.

Systemy regionalne i krajowe zmieniają równowagę odpadów

Na Mazowszu w 2023 roku poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wynosił 35 proc., a 83 z 314 gmin nie osiągnęło wymaganego progu. Przepisy idą jednak w górę — w 2025 roku granica wynosi 55 proc., potem rośnie o 1 punkt procentowy rocznie. Jednocześnie od 1 października wchodzi w życie system kaucyjny: kaucja będzie doliczana do jednorazowych opakowań napojów (butelki plastikowe do 3 l, puszki do 1 l oraz butelki szklane zwrotne do 1,5 l) i zwracana po oddaniu pustego opakowania.

W urzędzie marszałkowskim podkreślają, że zapobieganie powstawaniu odpadów stoi najwyżej w hierarchii postępowania. Jak mówi Marcin Podgórski:

“Najwyżej w hierarchii postępowania z odpadami jest zapobieganie ich powstawaniu. Dlatego tak ważne są wszelkie działania, które pozwolą odciążyć gminne systemy gospodarowania odpadami. Właśnie wdrażany jest system kaucyjny a w przygotowaniu jest tak zwana ustawa o rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Ta druga jeżeli będzie dobrze przygotowana ma szansę w istotny sposób zmotywować producentów dóbr konsumenckich do działań właśnie ograniczających powstawanie odpadów i wzmocnienia procesów recyklingu w systemie” — Marcin Podgórski

Samorząd województwa wspiera projekty edukacyjne i inwestycyjne: finansuje punkty selektywnej zbiórki, modernizuje instalacje przetwarzania odpadów oraz szkoli pracowników gminnych w obliczaniu poziomów recyklingu. Dzięki temu gminy otrzymują narzędzia, które przy rzetelnym wdrożeniu przekładają się na lepsze wyniki i niższe koszty za nieosiąganie norm.

Z praktycznego punktu widzenia sukces Garwolina pokazuje, że kombinacja zachęt finansowych (zniżki dla kompostujących), edukacji i łagodnych, ale systematycznych kontroli może szybko poprawić wskaźniki segregacji. Dla innych gmin to realny wzorzec do naśladowania.

na podstawie: UMWM.