Pod Świętojerską znaleziono ślady getta, kuźni i dawnej Warszawy

Podwórza, fundamenty i przedmioty codziennego użytku odsłoniły historię, która przez stulecia układała się pod zabudową centrum. Przy ul. Świętojerskiej 9 badania archeologiczne dobiegły końca, a wśród znalezisk są także ślady mogące wiązać się z gettem warszawskim. Jak informuje Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego, teren przygotowuje się teraz na kolejny etap inwestycji.

Pod Świętojerską zapisano kolejne rozdziały historii Warszawy

Obszar między ulicami Długą i Świętojerską leżał niegdyś na granicy Starej i Nowej Warszawy. W pobliżu znajdował się Pałac Krasińskich, a w XVIII wieku działał pierwszy Teatr Narodowy. W sąsiedztwie mieszkali aktorzy, funkcjonowały lokale i toczyło się miejskie życie.

W XVIII wieku część terenu zajmowały ogrody, stajnie i budynki gospodarcze. W kolejnym stuleciu pojawiły się kamienice i oficyny, a przestrzeń między nimi stopniowo zamieniała się w ciasne podwórza. Badania prowadzone od czerwca do połowy października 2026 roku pozwoliły odtworzyć fragmenty tego układu.

– Prace trwały od czerwca do połowy października br. Pozwoliły one zidentyfikować m.in. fundamenty kamienic, oficyn i budynków gospodarczych. Odkrycia od strony ulic Długiej, Świętojerskiej i Nowiniarskiej pokazują, jak przez wieki rozwijała się i zagęszczała zabudowa tego obszaru – zauważa Marzenna Kasprzycka, prezes Stowarzyszenia Starożytników.

Przewodniczący Sejmiku Województwa Mazowieckiego Ludwik Rakowski podkreślił, że prace archeologiczne przeprowadzono przed rozpoczęciem budowy, by rozpoznać i zabezpieczyć pozostałości. Przewidziano dwa obiekty mające po sześć kondygnacji nadziemnych i jedną podziemną.

FOT. Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie

Najświeższe wiadomości z Warszawy czekają na stronie głównej echowarszawy.pl, a koncerty, spotkania i imprezy na najbliższe dni – w kalendarzu wydarzeń.

Przy Świętojerskiej 9 odkryto fundamenty i możliwe przejście do getta

Wśród znalezisk są fundamenty kamienic, oficyn i budynków gospodarczych, piwnice, historyczna studnia oraz fragmenty dawnej infrastruktury sanitarnej. Ceglane pozostałości mogą należeć do XVII-wiecznej kuźni, a ołowiane kule muszkietowe — być możliwym śladem insurekcji warszawskiej z 1794 roku.

Archeolodzy wydobyli też depozyt sztukaterii i detali kamiennych, w tym fragmenty z motywami krzyża oraz tablicę z datą 1863 roku. Kamienie litograficzne wiązane są z drukarnią Bolesława Wierca. Wśród przedmiotów codziennego użytku znalazły się fragmenty ceramiki i porcelany, kafle piecowe, fajki oraz monety.

Szczególną ostrożność w interpretacji wymaga odkryte przejście. Według wstępnych ustaleń mogło prowadzić do getta warszawskiego lub z niego, a podczas II wojny światowej mogli korzystać z niego szmuglerzy. Ostateczne znaczenie obiektu mają pomóc określić dalsze analizy.

Marszałek Adam Struzik zaznaczył, że celem badań nie było poszukiwanie skarbów, lecz udokumentowanie śladów zabudowy i życia dawnych mieszkańców. Za prace odpowiadało Stowarzyszenie Starożytników.

Po wykopaliskach przyjdzie czas na analizę i roboty ziemne

Zakończenie prac w terenie nie zamyka badań. Specjaliści będą ustalać datowanie, pochodzenie i możliwe zastosowanie znalezisk. Opracowanie materiału może potrwać 2–3 lata. Archeolodzy mogą też wracać na plac budowy w ramach nadzoru przy kolejnych pracach ziemnych i instalacyjnych.

Teraz wykonawca ma rozpocząć budowę fundamentów i konstrukcji podziemnej. Przy ul. Świętojerskiej powstaną gmachy Sejmiku Województwa Mazowieckiego o powierzchni użytkowej ponad 6,8 tys. m² oraz Sądu Apelacyjnego o powierzchni ponad 5,3 tys. m². Między nimi zaplanowano ogólnodostępny plac z zielenią i małą architekturą. Zakończenie inwestycji przewidziano na drugą połowę 2029 roku.

Kierownik budowy Przemysław Pokora z Balzola Polska zapowiada wzmożony ruch ciężarówek, czasowe zajęcie fragmentu pasa drogowego i lokalne utrudnienia dla pieszych. Zgodnie z informacją wykonawcy przejścia i przejazd przez ulice Świętojerską, Telakowską i Freta mają pozostać drożne.

Źródło informacji:

• Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego