Tlenek etylenu wraca do ochrony zabytków. Polska dostała czas do 2031 roku

W muzealnych magazynach, archiwach i bibliotekach trwa cicha walka z przeciwnikami, których nie widać na pierwszy rzut oka. Pleśń, bakterie i inne szkodliwe organizmy mogą niszczyć bezcenne obiekty, dlatego decyzja dotycząca tlenku etylenu ma znaczenie dla ochrony całego dziedzictwa kulturowego. 🏛️📚

• Polska odzyskała narzędzie potrzebne konserwatorom
• Decyzja pozwoli chronić zbiory jeszcze przez kilka lat
• Od tej decyzji zależy bezpieczeństwo muzealnych magazynów

Polska odzyskała narzędzie potrzebne konserwatorom

Tlenek etylenu jest wykorzystywany podczas fumigacji, czyli zabiegów dezynfekcyjnych prowadzonych przy obiektach wymagających szczególnej ochrony. Dla konserwatorów to jedna z najskuteczniejszych metod ograniczania zagrożeń powodowanych przez pleśń i bakterie.

Sprawa nabrała tempa po tym, jak 23 czerwca 2025 roku zaczęła obowiązywać unijna decyzja o niezatwierdzeniu tlenku etylenu jako istniejącej substancji czynnej w produktach biobójczych. Oznaczało to ryzyko utraty rozwiązania, które przez lata było stosowane przy zabezpieczaniu zbiorów.

Do przygotowania argumentacji w sprawie powrotu tej możliwości włączyli się Narodowy Instytut Muzeów, muzea, Archiwa Państwowe i Biblioteka Narodowa. Eksperci oparli wniosek na analizach oraz praktycznej wiedzy konserwatorskiej, wskazując, że w przypadku zabytkowych obiektów potrzebne są skuteczne i wyspecjalizowane metody ochrony. 🧫

Decyzja pozwoli chronić zbiory jeszcze przez kilka lat

Działania instytucji kultury, wsparte przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwo Zdrowia oraz Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, przyniosły konkretny skutek.

Komisja Europejska zezwoliła Polsce na stosowanie tlenku etylenu do ochrony dziedzictwa kulturowego do 31 lipca 2031 roku. To oznacza, że muzea, biblioteki i archiwa zachowają dostęp do procedury wykorzystywanej w sytuacjach, gdy zagrożone są szczególnie cenne obiekty.

Od tej decyzji zależy bezpieczeństwo muzealnych magazynów

Najnowsza decyzja wykonawcza Komisji Europejskiej weszła w życie 28 września 2026 roku, po przyjęciu jej 25 września 2026 roku. Dzięki niej Polska może udzielać pozwoleń na produkty biobójcze zawierające tlenek etylenu, jeśli są przeznaczone do ochrony dziedzictwa kulturowego.

Dla zwiedzających efekt tej decyzji nie zawsze będzie widoczny od razu. To przede wszystkim zabezpieczenie zaplecza muzeów, bibliotek i archiwów - miejsc, w których przechowywane są rękopisy, książki, dokumenty, dzieła sztuki i pamiątki opowiadające o historii. Właśnie tam konserwatorzy muszą działać szybko, gdy pojawia się biologiczne zagrożenie. 📖

na podstawie: BN Warszawa.