Zielone światło nie zawsze wymaga przycisku. Warszawska sygnalizacja widzi więcej

Przy przejściu dla pieszych wystarczy zbliżyć się do zebry, by system zareagował. Pod jezdnią pracują pętle wykrywające samochody, kamery rozpoznają rowerzystów, a lokalizacja autobusu może zdecydować o kilku dodatkowych sekundach zielonego światła. Na warszawskich skrzyżowaniach sygnalizacja coraz częściej dopasowuje się do tego, co rzeczywiście dzieje się na drodze.

• Pieszy podchodzi do zebry, a światła dostają sygnał
• Rowerzyści i autobusy dostają więcej niż zwykły sygnał
• Sygnalizacja pomaga także osobom z niepełnosprawnościami
• Jeden system analizuje ruch na setkach skrzyżowań

Pieszy podchodzi do zebry, a światła dostają sygnał

Żółte przyciski nadal pozwalają pieszym zgłosić potrzebę przejścia przez jezdnię. Dzięki temu zielone światło może pojawić się wtedy, gdy rzeczywiście jest potrzebne, a kierowcy nie muszą czekać na pustym przejściu. Taki adaptacyjny sposób sterowania działa już na 775 z 925 sygnalizacji w Warszawie.

Na około 500 skrzyżowaniach i przejściach wyposażonych w ten system naciśnięcie przycisku nie jest już konieczne. Detektory zamontowane na słupach wykrywają osobę zbliżającą się do przejścia i przekazują informację do sterownika. Dla pieszego oznacza to mniej czynności przed wejściem na pasy, a dla kierowców bardziej racjonalne wykorzystanie cyklu świateł.

Podobną funkcję na jezdni pełnią pętle indukcyjne. Ich obecność można rozpoznać po nieregularnych śladach w nawierzchni w pobliżu skrzyżowania. Urządzenia rejestrują przejeżdżające pojazdy, dzięki czemu sygnalizacja może pominąć fazę, na którą w danym momencie nie ma zapotrzebowania, na przykład osobne światło dla skrętu w lewo.

Rowery są wykrywane przede wszystkim przy przejazdach rowerowych. Kamery rozpoznają nadjeżdżającego rowerzystę i przekazują sygnał o potrzebie uruchomienia zielonego światła. Na kilku popularnych trasach działają także rowerowe totemy. Informują, czy przy danej prędkości warto przyspieszyć, jechać dalej w tym samym tempie czy zwolnić, aby zwiększyć szansę na przejazd podczas zielonego światła.

Takie urządzenia stoją między innymi przy ulicach:

• Powsińskiej,
• Świętokrzyskiej,
• Wybrzeżu Gdyńskim.

Rowerzyści i autobusy dostają więcej niż zwykły sygnał

System wykrywania rowerów może zadziałać jeszcze przed dojazdem do skrzyżowania. Na skrzyżowaniu ulic Świętokrzyskiej i Mazowieckiej detektor rozpoznaje rowerzystów poruszających się Świętokrzyską. Jeśli pozwala na to układ pozostałych faz ruchu, sterownik może wydłużyć zielone światło na przejeździe przez ulicę Mazowiecką.

Rozwiązanie obejmuje zarówno drogi dla rowerów, jak i pasy rowerowe. Oznacza to, że sygnalizacja bierze pod uwagę nie tylko osobę stojącą już przy przejeździe, lecz także ruch, który dopiero do niego zmierza.

Podobnie funkcjonuje priorytet dla transportu publicznego. W tym przypadku system nie korzysta z detektorów przy skrzyżowaniu. Otrzymuje informacje o położeniu autobusów i tramwajów, ich postoju na przystanku oraz ewentualnym opóźnieniu względem rozkładu. Na tej podstawie może przedłużyć zielone światło o kilka sekund, aby pojazd komunikacji miejskiej przejechał przez skrzyżowanie.

Dla pasażerów znaczenie ma nie tylko sama płynność przejazdu. Każda sytuacja, w której autobus lub tramwaj nie musi zatrzymywać się na dodatkowy cykl świateł, ogranicza ryzyko dalszego narastania opóźnienia na trasie.

Sygnalizacja pomaga także osobom z niepełnosprawnościami

Na około 750 skrzyżowaniach działa sygnalizacja akustyczna. Dźwięk informuje osoby niewidome i niedowidzące, czy przejście jest otwarte, czy obowiązuje czerwone światło. Natężenie sygnału jest regulowane na bieżąco, aby był słyszalny dla osób korzystających z przejścia, a jednocześnie mniej uciążliwy dla mieszkańców pobliskich budynków.

Na bocznych ściankach żółtych przycisków umieszczane są plany tyflograficzne. Dotykowa forma pozwala sprawdzić, przez ile pasów prowadzi przejście i czy znajduje się na nim azyl. To informacja dostępna jeszcze przed wejściem na jezdnię, szczególnie istotna dla osób słabiej widzących.

Biuro Zarządzania Ruchem Drogowym testuje również analizę obrazu opartą na sztucznej inteligencji. Pilotaż przeprowadzony na przejściu przez ulicę Niemcewicza pozwolił systemowi rozpoznawać większe i mniejsze grupy pieszych, a także osoby poruszające się wolniej, między innymi seniorów i osoby z niepełnosprawnościami.

Analiza wykrywa również wtargnięcie pieszego lub rowerzysty na jezdnię przy czerwonym świetle oraz zatory przed i za skrzyżowaniem. Po pomyślnym wyniku pilotażu podobne rozwiązania mogą zostać zastosowane w kolejnych lokalizacjach.

Jeden system analizuje ruch na setkach skrzyżowań

Sprawne działanie detektorów, kamer i sterowników wymaga stałego nadzoru. Monitoring pozwala szybciej znaleźć awarie, także te niewidoczne podczas zwykłej obserwacji skrzyżowania. Dotyczy to między innymi uszkodzeń detektorów i problemów z koordynacją sygnalizacji.

Nad działaniem wielu elementów czuwa Zintegrowany System Zarządzania Ruchem. W Warszawie działa od 2008 roku i obejmuje już ponad 400 skrzyżowań oraz przejść dla pieszych. Na największych arteriach umożliwia dynamiczne dostosowanie cykli świateł do natężenia ruchu.

Umowa na obsługę systemu w latach 2026–2031 zakłada utrzymanie obecnego poziomu działania oraz dalszą rozbudowę. Jednym z planowanych narzędzi jest „cyfrowy bliźniak” – platforma służąca do przewidywania skutków zmian w organizacji ruchu i projektowania nowych rozwiązań.

Planowane jest także sterowanie ruchem na całych korytarzach komunikacyjnych, a nie wyłącznie na pojedynczych skrzyżowaniach. Dzięki temu kolejne światła będą mogły być ustawiane z uwzględnieniem sytuacji na dłuższym odcinku trasy, co ma ograniczyć przypadkowe zatrzymywanie pojazdów i poprawić płynność przejazdu.

na podstawie: ZDM Warszawa.