Pierwsze strzały padły przed godziną „W”. Hołd na Żoliborzu

Pod pomnikiem żołnierzy II Obwodu Armii Krajowej „Żywiciel” spotkali się kombatanci, Powstańcy Warszawscy, przedstawiciele władz stolicy i mieszkańcy. Uroczystość przypomniała nie tylko o bohaterach walk na Żoliborzu, lecz także o cywilnym zapleczu dzielnicy, która w 1944 roku przez wiele tygodni działała niemal odcięta od reszty miasta. Rocznicowym obchodom towarzyszyły bieg ulicami związanymi z historią powstania oraz koncert w Parku Wolności.

• Pomnik „Żywiciela” przypomina o walkach rozpoczętych przed godziną „W”
• Mieczysław Niedzielski nadał nazwę żoliborskim oddziałom
• Bieg przez miejsca pamięci i koncert w Parku Wolności

Pomnik „Żywiciela” przypomina o walkach rozpoczętych przed godziną „W”

Uroczystość złożenia kwiatów odbyła się przy pomniku autorstwa Andrzeja Misiorowskiego, ps. „Miś” – uczestnika Powstania Warszawskiego. Monument upamiętnia żołnierzy II Obwodu AK „Żywiciel”, którzy walczyli na terenie Żoliborza.

Właśnie w tej dzielnicy 1 sierpnia 1944 roku padły pierwsze strzały powstania. Około godziny 13.30 żołnierze Armii Krajowej przenoszący broń na miejsce koncentracji natknęli się na niemiecki patrol. Doszło do wymiany ognia, a Niemcy skierowali na Żoliborz dodatkowe oddziały ze Śródmieścia. Wkrótce do walk włączyły się kolejne jednostki AK.

Podczas uroczystości list prezydenta Warszawy Rafała Trzaskowskiego odczytała Karolina Bober, zastępczyni prezydenta m.st. Warszawy.

„Powstanie Warszawskie pokazało światu i przyszłym pokoleniom, że Warszawa nie godzi się na zniewolenie i że nawet w najtrudniejszych chwilach potrafimy zachować godność i wierność wartościom”.

W dalszej części przesłania prezydent podkreślił obowiązek przekazywania prawdy o powstaniu oraz pamięci o ofierze jego uczestników. Wskazał też na odpowiedzialność za budowanie relacji opartych na solidarności i wzajemnym szacunku.

Mieczysław Niedzielski nadał nazwę żoliborskim oddziałom

Pseudonim „Żywiciel” należał do pułkownika Mieczysława Niedzielskiego, dowódcy II Obwodu AK Żoliborz. Oficer walczył podczas wojny obronnej 1939 roku, a w czasie powstania kierował żoliborskimi oddziałami.

Po kapitulacji trafił do niemieckich obozów jenieckich. Po wojnie pozostał na emigracji i zmarł w Chicago. Jego prochy sprowadzono do Polski w 1992 roku.

Żoliborz był w czasie powstania odcięty przez Niemców od Śródmieścia. Mimo izolacji działały tam struktury wojskowe i cywilne, które organizowały codzienne życie mieszkańców oraz działania obronne. Z tego powodu obszar dzielnicy nazywano „Rzeczpospolitą Żoliborską”. Opór trwał do 30 września 1944 roku.

W uroczystości uczestniczył także Jakub Nowakowski ps. „Tomek”, żołnierz II Obwodu „Żywiciel” Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej.

„Mimo że Powstanie upadło, to dla nas zwyciężyło. Zwyciężyło dlatego, że Warszawa, która miała zniknąć z powierzchni ziemi, podniosła się, odbudowała i rozkwitła”.

Historia żoliborskich walk jest więc związana nie tylko z godziną rozpoczęcia powstania. Wskazuje również, jak ważne dla funkcjonowania dzielnicy były własne struktury administracyjne, wojskowe i cywilne.

Bieg przez miejsca pamięci i koncert w Parku Wolności

Częścią obchodów były dwa sobotnie wydarzenia. W 35. Biegu Powstania Warszawskiego wystartowało ponad 12 tysięcy osób. Zawodnicy rywalizowali na trasach o długości 5 i 10 kilometrów, prowadzących między innymi przez Cytadelę Warszawską oraz inne miejsca związane z powstańczą historią i pamięcią.

Najlepsze wyniki uzyskali:

• na dystansie 5 kilometrów: Krzysztof Wasiewicz – 14:57 oraz Dominika Stelmach – 17:13,
• na dystansie 10 kilometrów: Tomasz Biskupski – 31:41 oraz Julia Bieszk – 36:04.

Bieg był drugim wydarzeniem Warszawskiej Triady Biegowej „Zabiegaj o Pamięć”. W jego programie znalazły się pieśni powstańcze, udział grup rekonstrukcyjnych oraz obecność Powstańców Warszawskich, którzy pełnili funkcję honorowych gości.

Drugim punktem obchodów był koncert Bałżeja Króla w Parku Wolności na terenie Muzeum Powstania Warszawskiego. Artysta wystąpił między innymi z Andrzejem Piasecznym. Wydarzenie połączono z premierą płyty „Łączy nas…”, zawierającej 12 utworów nawiązujących do powstańczego lata 1944 roku.

na podstawie: UMS Warszawa.