Warszawa zyskała tropiciela listów Załuskich - dr Jakub Bajer obejmuje ważną pracownię

W Bibliotece Narodowej w Warszawie zaczyna się nowy rozdział dla jednego z ciekawszych projektów związanych z polskim dziedzictwem piśmienniczym. 1 kwietnia 2026 roku dr Jakub Bajer stanął na czele Pracowni Edycji Korespondencji Józefa Załuskiego, czyli zespołu, który bierze na warsztat listy braci Załuskich - ludzi stojących za pierwszą biblioteką publiczną w Rzeczypospolitej. 📚

• Pracownia Edycji Korespondencji Józefa Załuskiego ma wydobyć z archiwów głosy XVIII wieku
• Jakub Bajer wchodzi do gry z doświadczeniem z archiwów, Paryża i Warszawy

Pracownia Edycji Korespondencji Józefa Załuskiego ma wydobyć z archiwów głosy XVIII wieku

Nowa pracownia działa w strukturze Instytutu Książki i Czytelnictwa BN, a jej zadanie jest bardzo konkretne: przygotować naukowe wydanie korespondencji Józefa Załuskiego, zachowanej w Bibliotece Narodowej. W praktyce chodzi o opracowanie listów w formie abstraktów i najważniejszych dokumentów publikowanych in extenso - tak, by badacze, pasjonaci historii i wszyscy ciekawi dawnych warszawskich tropów mogli sięgnąć do materiału w uporządkowanej, rzetelnej postaci. ✉️

To nie jest tylko archiwalna porządność dla wtajemniczonych. W tle jest przecież opowieść o braciach Załuskich, którzy zapisali się w historii jako założyciele pierwszej biblioteki publicznej w Rzeczypospolitej. A ich korespondencja może pokazać, jak wyglądała codzienna praca ludzi, którzy budowali kulturę czytania na długo przed erą internetu i katalogów online.

Pracownia sama w sobie jest świeżym bytem - powołano ją 24 marca 2026 roku. Teraz dostaje kierownika, który od dawna porusza się właśnie w świecie osiemnastowiecznych źródeł.

Jakub Bajer wchodzi do gry z doświadczeniem z archiwów, Paryża i Warszawy

Dr Jakub Bajer jest absolwentem historii oraz filologii romańskiej na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuje się historią dyplomacji w drugiej połowie XVIII wieku, a jego doktorat - przygotowany w systemie polsko-francuskiego współpromotorstwa na UAM i Uniwersytecie Paris-Saclay - dotyczył polityki dworu Ludwika XV wobec Polski w pierwszych latach panowania Stanisława Augusta. Za tę pracę otrzymał nagrodę Polskiego Towarzystwa Badań nad Wiekiem Osiemnastym dla najlepszej rozprawy doktorskiej.

W jego dorobku jest także trzyletni projekt podoktorski finansowany przez Narodowe Centrum Nauki, realizowany na Uniwersytecie Warszawskim. Bajer badał tam księcia Andrzeja Poniatowskiego jako pośrednika między Wiedniem a Warszawą w latach 1763-1773, a do pracy niezbędne okazały się kwerendy archiwalne w Polsce i za granicą. Był też stypendystą m.in. Fundacji Lanckorońskich, Fundacji Augusta hr. Cieszkowskiego, Biblioteki Polskiej w Paryżu, Centrum Badań Pałacu w Wersalu i Niemieckiej Centrali Wymiany Akademickiej.

Swoje zainteresowania przekuwał już wcześniej w konkretne edycje źródłowe. Na podstawie badań w Archiwum Państwowym w Turynie opublikował francuskojęzyczną korespondencję Stanisława Augusta i jego najbliższych współpracowników z piemonckim dyplomatą przy dworze Marii Teresy - Luigim Canalem - z lat 1765-1773. Ta edycja została później wyróżniona drugą nagrodą „Studiów Źródłoznawczych” im. S. K. Kuczyńskiego.

Dziś Bajer pracuje nad habilitacją poświęconą dziejom Polskiej Szkoły Orientalnej w Stambule w latach 1766-1793, prowadzoną w Instytucie Historii Nauki Polskiej Akademii Nauk. I właśnie taki profil - łączący dyplomację, archiwa i precyzję pracy ze źródłem - sprawia, że nowa funkcja w Bibliotece Narodowej wygląda na obsadę bardzo dobrze skrojoną pod zadanie.

na podstawie: Biblioteka Narodowa Warszawa.