Demontaż pomnika Feliksa Dzierżyńskiego na placu Bankowym ruszył 37 lat temu

FOT. Instytut Pamięci Narodowej (X)
Po latach protestów rozpoczęto usuwanie pomnika Feliksa Dzierżyńskiego z placu Bankowego. Wcześniej monument był celem kilku akcji, od pomalowania rzeźby po próbę zmiany napisu na cokole. Jedna z najgłośniejszych zakończyła się podpaleniem pomnika.
Pomnik odsłonięto 21 lipca 1951 roku na placu Bankowym, który przemianowano wówczas na plac Dzierżyńskiego. Sam Feliks Dzierżyński był współpracownikiem Lenina i twórcą Czeki, sowieckiej komisji odpowiedzialnej za bolszewicki terror w Rosji. Podczas wojny polsko-bolszewickiej wszedł też w skład Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski, powołanego z zamiarem przekształcenia kraju w republikę radziecką.
Demontaż pomnika rozpoczął się 37 lat temu.
Najpierw pomalowano ręce, później podpalono monument
Jedna z pierwszych akcji mogła mieć miejsce w 1957 roku. Studenci Politechniki Warszawskiej mieli wtedy pomalować ręce pomnika na czerwono, protestując po likwidacji tygodnika „Po prostu”.
W 1971 roku nastolatek próbował zmienić napis na cokole. Chciał zastąpić słowo „duma” określeniem „kat” w inskrypcji:
„Feliks Dzierżyński to duma polskiego ruchu rewolucyjnego”
Do przeróbki zabrał toporek, farbę i pędzel. Udało mu się skuć jedną literę, zanim został zatrzymany. Postępowanie karne umorzono warunkowo, wyznaczając roczny okres próbny.
Najgłośniejsza akcja odbyła się 10 lutego 1982 roku. Trzej nastoletni uczestnicy oblali pomnik farbą, a potem podpalili go, używając koktajli Mołotowa.
Codziennie nowe informacje z Warszawy publikujemy na echowarszawy.pl. Planujesz wolny czas? Aktualne wydarzenia i imprezy znajdziesz zawsze na echowarszawy.pl/wydarzenie.
Pomnik stał się celem kolejnych protestów
Ataki i happeningi wymierzone w monument wynikały ze sprzeciwu wobec upamiętnienia Dzierżyńskiego. W czasie wojny polsko-bolszewickiej był on związany z planami utworzenia w Polsce republiki radzieckiej, a jako twórca Czeki odpowiadał za aparat bolszewickiego terroru w Rosji.
Po niemal czterech dekadach od odsłonięcia pomnika rozpoczęto jego demontaż. (IPN)
na podstawie: Instytut Pamięci Narodowej (X).
Ilustracja wykorzystana w artykule została pobrana z zewnętrznego źródła (Instytut Pamięci Narodowej (X)). W przypadku zastrzeżeń dotyczących praw do zdjęcia prosimy o kontakt.
Widzisz błąd lub nieaktualną informację? Zgłoś błąd, sprostowanie lub uwagę
![]()
Ostatnie Artykuły

Przebudowa ogranicza parking przy Domu Kultury Zacisze - warto zaplanować dojazd

Na Bielanach uczczono Staszica. Do kwiatów dołączyła lekcja historii

Remonty ulic i chodników na Pradze-Południe trafią pod obrady rady dzielnicy

Moskwa, „Gazeta Polska” i „Echo Polskie” wrócą na seminarium Biblioteki Narodowej.

Turecka kawa i tulipany w centrum wieczoru o kulturze Turcji

Wilanowski turniej piłki ręcznej zgromadzi zespoły z 12 miejscowości

DKDS w Ursusie zagłosuje nad nowym regulaminem. W planie także dostępność

Demontaż pomnika Feliksa Dzierżyńskiego na placu Bankowym ruszył 37 lat temu

132,3 mln zł dla organizacji na Mazowszu. Wzrosną też opłaty za egzaminy

Warszawa–Rzeszów w około trzy godziny. Plan kolei stawia na trasę przez Radom

Betonowe zapory i patrole zabezpieczą jarmark pod Pałacem Kultury

Sto lat od podniesienia bandery. Spotkanie nad Wisłą przypomni rzeczne pancerniki

Conrad w kinie Luna. W programie także filmy bez polskiej dystrybucji

Drugi turniej badmintona o puchar burmistrza Bemowa
Przydatne dane teleadresowe
- Instytut Slawistyki PAN - kontakt, siedziba, biblioteka i wydawnictwo
- Narodowe Muzeum Techniki w Warszawie - bilety, godziny, zwiedzanie i dojazd
- Urząd Dzielnicy Śródmieście Warszawa - kontakt, godziny, sprawy do załatwienia
- Teatr Klasyki Polskiej w Warszawie - kontakt, bilety, repertuar i dojazd
- PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. - kontakt, oddziały i pomoc dla pasażerów
- ZUS Inspektorat Warszawa-Wola - kontakt, godziny i e-usługi
