Ponad 102 mld zł na ochronę ludności. W gminach powstaną nowe zadania

Na liście są schrony, zapasy wody i żywności, niezależne zasilanie szpitali oraz lepiej wyposażone jednostki OSP. Rząd przyjął program, który w latach 2027–2031 ma przeznaczyć na ochronę ludności i obronę cywilną co najmniej 102,3 mld zł. Największa część pieniędzy trafi do samorządów, a mieszkańcy Warszawy i innych gmin mają zyskać dostęp do nowych miejsc schronienia, szkoleń i systemów pomocy kryzysowej.

Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej zakłada coroczne finansowanie inwestycji. W 2027 roku zaplanowano co najmniej 19,1 mld zł, a w kolejnych latach:

• 19,7 mld zł w 2028 roku,
• 20,4 mld zł w 2029 roku,
• 21,2 mld zł w 2030 roku,
• 21,9 mld zł w 2031 roku.

Tak rozłożone środki mają ułatwić samorządom planowanie wieloletnich inwestycji. Dla mieszkańców oznacza to, że przygotowania nie będą ograniczać się do jednorazowych zakupów sprzętu, lecz obejmą także budowę i dostosowanie obiektów oraz organizację systemów pomocy.

• Schrony, zapasy i szpitale z własnym zasilaniem
• OSP otrzymają cztery profile i konkretne zadania
• Szkolenia mają przygotować mieszkańców na pierwsze 72 godziny

Schrony, zapasy i szpitale z własnym zasilaniem

Jednym z głównych zadań będzie tworzenie nowych schronów i przystosowanie istniejących obiektów do funkcji ochronnych. Program przewiduje także budowę miejsc doraźnego schronienia, czyli MDS-ów. Równolegle mają powstawać magazyny i punkty przetrwania z zapasami potrzebnymi podczas dłuższego kryzysu.

Finansowanie obejmie rozwiązania pozwalające utrzymać dostawy:

• energii,
• ciepła,
• żywności,
• wody pitnej.

W planach znalazł się również zakup pojazdów i wyposażenia ratowniczego. Osobny komponent medyczny Szefa Obrony Cywilnej, którym jest minister spraw wewnętrznych i administracji, zostanie oparty na szpitalach oraz innych placówkach podległych MSWiA.

Szpitale mają zostać przygotowane do działania w warunkach konfliktu zbrojnego. Chodzi między innymi o utrzymanie ciągłości zabiegów oraz niezależność energetyczną podczas długotrwałych przerw w dostawach prądu. W Warszawie, gdzie działa wiele placówek medycznych i obiektów użyteczności publicznej, znaczenie będą miały nie tylko same inwestycje, lecz także ich powiązanie z miejskimi procedurami reagowania.

OSP otrzymają cztery profile i konkretne zadania

W programie wyraźnie określono rolę ochotniczych straży pożarnych. Jednostki OSP będą przygotowywane do działań pomocowych i humanitarnych zgodnie z ustawą o ochronie ludności i obronie cywilnej. Docelowo w każdej gminie co najmniej jedna jednostka ma działać w wyznaczonym profilu.

Cztery profile obejmują:

• ewakuacyjny – pomoc w przemieszczaniu ludzi, zwierząt i mienia, organizowanie punktów załadunku, wsparcie osób niesamodzielnych oraz poszukiwanie osób zaginionych i zagrożonych;
• logistyczny – przygotowanie tymczasowego zakwaterowania, zasilanie awaryjne z agregatów, dystrybucję paliwa, organizację wyżywienia oraz dostarczanie i uzdatnianie wody;
• medyczny – wsparcie tymczasowych szpitali i punktów pomocy, udzielanie mobilnej pomocy medycznej oraz dostarczanie leków;
• humanitarny – obsługę obiektów zbiorowej ochrony i punktów pomocy, ostrzeganie mieszkańców oraz prowadzenie punktów ewidencyjno-informacyjnych.

Etap przygotowań ma przypadać na 2026 rok. W latach 2027–2030 gotowość modułów zadaniowych ma wzrosnąć z minimum 25 proc. do pełnej gotowości. Na doposażenie i szkolenie jednostek przewidziano co najmniej:

• 310 mln zł w 2027 roku,
• 330 mln zł w 2028 roku,
• 350 mln zł w 2029 roku,
• 370 mln zł w 2030 roku.

Największa część tych pieniędzy ma zostać przeznaczona na zadania logistyczne – 48 proc. Kolejne udziały otrzymają profile ewakuacyjny – 32 proc., medyczny – 12 proc. oraz humanitarny – 8 proc. Przygotowanie strażaków ochotników może więc przełożyć się na szybszą pomoc przy ewakuacji, przerwach w dostawach wody lub energii oraz organizacji tymczasowego schronienia.

Szkolenia mają przygotować mieszkańców na pierwsze 72 godziny

Program obejmuje także organizacje pozarządowe i edukację powszechną. Powszechne Warsztaty Ochrony Ludności mają przekazywać praktyczną wiedzę zawartą w „Poradniku bezpieczeństwa”. Uzupełnieniem będzie Akademia Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, w której uczestnicy przećwiczą reagowanie na różne rodzaje zagrożeń.

Zakres zajęć obejmie między innymi:

• rozpoznawanie zagrożeń i wiarygodnych źródeł informacji,
• przygotowanie rodziny, domu, szkoły i miejsca pracy,
• zachowanie podczas alarmu i ewakuacji,
• postępowanie w razie pożaru lub przerwy w dostawie energii,
• reagowanie na dezinformację,
• udzielanie pierwszej pomocy.

Akademia ma łączyć cykl tematyczny z ogólnokrajowym dniem treningowym. W działania zostaną zaangażowane podmioty zajmujące się bezpieczeństwem, ratownictwem, edukacją, ochroną zdrowia, cyberbezpieczeństwem i pomocą społeczną.

Założenie programu jest proste: pierwsze 72 godziny kryzysu mieszkańcy powinni być w stanie przetrwać przy możliwie ograniczonym wsparciu z zewnątrz. Dlatego dla gospodarstw domowych znaczenie będzie miała nie tylko gotowość służb, ale także podstawowe przygotowanie – wiedza o alarmach, plan ewakuacji i zapas pozwalający funkcjonować przez początkowy okres zagrożenia.

na podstawie: Urząd Wojewódzki w Warszawie.