Pośmiertne odznaczenie dla Juliena Bryana za dokumentowanie oblężonej Warszawy

Wśród archiwalnych kadrów z bombardowanej Warszawy wróciła historia amerykańskiego reportera, który filmował i fotografował życie mieszkańców oblężonego miasta. Podczas uroczystości w Centralnym Przystanku Historia IPN minister Agnieszka Jędrzak odczytała list prezydenta Karola Nawrockiego i przekazała rodzinie pośmiertne odznaczenie dla Juliena Bryana. Spotkanie zakończył pokaz filmu zbudowanego z jego odrestaurowanych materiałów.

Julien Bryan otrzymał pośmiertnie wysokie odznaczenie państwowe

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej nadał Julienowi Bryanowi Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wskazano na jego zasługi w zachowaniu pamięci o najnowszej historii Polski oraz dokumentowaniu prawdy o polskich ofiarach niemieckiej okupacji.

Odznaczenie odebrał profesor Jason Waite, członek najbliższej rodziny amerykańskiego fotografa, filmowca i podróżnika. Uroczystość zorganizował Instytut Pamięci Narodowej w Centralnym Przystanku Historia IPN im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego.

W liście odczytanym przez minister Jędrzak prezydent podkreślił, że Bryan przyjechał do płonącej Warszawy z aparatem Leica, kamerą Bell & Howell i 6000 metrów taśmy filmowej. Karol Nawrocki zwrócił uwagę, że reporter dzięki odwadze i wytrwałości stworzył dokument pokazujący światu los Polski oraz podważający niemiecką propagandę.

„To wystarczyło, by stworzyć bezcenny dokument tamtego czasu i przekazać światu prawdę o tragicznym losie Polski” – napisał prezydent Karol Nawrocki w liście opublikowanym w serwisie prezydent.pl.

Dwa tygodnie zdjęć z oblężonego miasta

Julien Bryan przybył do Warszawy 7 września 1939 roku. Przez dwa tygodnie rejestrował skutki niemieckich bombardowań oraz codzienne życie mieszkańców uwięzionych w oblężonym mieście. Jego fotografie stały się jednym z najbardziej rozpoznawalnych świadectw tamtego okresu.

Po wyjeździe z Polski zebrany materiał posłużył do stworzenia filmu „Siege”. Produkcja otrzymała w 1941 roku nominację do Oscara w kategorii najlepszego krótkometrażowego filmu dokumentalnego. Dzięki temu obrazy z Warszawy mogły dotrzeć do międzynarodowej publiczności.

Jason Waite mówił podczas uroczystości o reporterskiej rzetelności Bryana. Zaznaczył, że podobnej odpowiedzialności należy oczekiwać od korespondentów relacjonujących współczesne wojny i cierpienie ludności cywilnej. To także przypomnienie, że archiwalne zdjęcia nie są wyłącznie pamiątką – pomagają oceniać wiarygodność przekazów o konfliktach zbrojnych.

Odrestaurowane materiały wróciły na ekran

Po części oficjalnej pokazano film „1939. Oblężenie Warszawy” w reżyserii Eugeniusza Starky’ego. Produkcja powstała na podstawie odrestaurowanych fotografii i nagrań wykonanych przez Bryana.

Reporter po wojnie kilkakrotnie odwiedzał Polskę. Podczas pobytu w Warszawie w 1958 roku odnalazł wiele osób, które fotografował w czasie oblężenia. Ich późniejsze losy opisał w książce „Warsaw. 1939 Siege. 1959 Warsaw Revisited”. Dzięki temu jego praca obejmowała nie tylko zapis zniszczeń, lecz także próbę pokazania, co stało się z mieszkańcami przedstawionymi na wojennych zdjęciach.

na podstawie: prezydent.pl.