Obchody Powstania na Pradze-Północ połączą pamięć i głosy cywilów

Przy miejscach pamięci na Pradze pojawią się kombatanci, powstańcy i mieszkańcy, a na Placu Wileńskim zostanie rozwinięta ogromna biało-czerwona flaga. Program obchodów obejmuje zarówno uroczystości, jak i spotkanie poświęcone pierwszym dniom zrywu widzianym oczami cywilów. Wydarzenia przypomną także mniej znany, ale ważny fragment historii Powstania Warszawskiego – walki prowadzone w prawobrzeżnej części stolicy.

• Trzy wydarzenia upamiętnią powstańców na Pradze
• Na Pradze walczyło ponad 8800 żołnierzy i łączniczek
• Walki o mosty zakończyły się odwrotem do konspiracji
• Miejsca uroczystości są dostępne pieszo i komunikacją miejską

Trzy wydarzenia upamiętnią powstańców na Pradze

Obchody rozpoczną się podczas spotkania przy Małej Paście przy ulicy Brzeskiej 24. Uczestniczyć w nim będą kombatanci, powstańcy oraz zaproszeni goście. Wspólna uroczystość będzie okazją do oddania hołdu osobom walczącym w Powstaniu Warszawskim.

Program wydarzeń:

• 31 lipca o godz. 11.00 – spotkanie przy Małej Paście przy ul. Brzeskiej 24,
• 1 sierpnia o godz. 12.00 – spotkanie o pierwszych dniach Powstania w Miejscu Aktywności Lokalnej „Śliwka” przy ul. Gersona 16,
• 1 sierpnia o godz. 17.00 – uczczenie godziny „W” na Placu Wileńskim z udziałem ogromnej flagi,
• około godz. 17.30 – uroczystości na skwerze im. płk. Antoniego Władysława Żurowskiego.

Spotkanie przy ulicy Gersona będzie poświęcone pierwszym godzinom i dniom Powstania. Uczestnicy wysłuchają fragmentów wspomnień cywilów, którzy doświadczyli walk w Warszawie. Ich relacje pokazują tamten czas nie tylko przez pryzmat odwagi i nadziei, lecz także strachu oraz niepewności.

Na Pradze walczyło ponad 8800 żołnierzy i łączniczek

Powstanie Warszawskie rozpoczęło się 1 sierpnia 1944 roku o godz. 17.00. Planowane na kilka dni, trwało ponad dwa miesiące i stało się jednym z najbardziej dramatycznych wydarzeń w historii stolicy.

Za działania na Pradze odpowiadał VI Obwód Armii Krajowej dowodzony przez podpułkownika Antoniego Żurowskiego. W jego strukturach znajdowało się ponad 8800 żołnierzy i łączniczek. Powstańcy mieli zdobyć około 50 obiektów, w tym koszary 36. Pułku Piechoty Legii Akademickiej przy ul. 11 Listopada 16. Ich zadaniem było również zabezpieczenie przepraw przez Wisłę, a w razie niemożności ich utrzymania – zniszczenie mostów.

Mimo niedoboru broni oddziały rozpoczęły ataki na warsztaty kolejowe przy ulicy Oliwskiej, koszary policyjne na Golędzinowie oraz stację Warszawa-Praga. W rejonie Pragi Centralnej powstańcy opanowali między innymi:

• gmach Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowej przy ul. Targowej 74,
• Urząd Telefoniczny przy ul. Ząbkowskiej,
• Mennicę Państwową,
• Szkołę Techniczną.

Walki toczyły się także w pobliżu Dworca Wschodniego. Dowodził nimi Henryk Małowidzki. Powstańcy zdobyli zabudowania kolejowe przy ulicach Markowskiej i Brzeskiej oraz zajezdnię kolejową przy ulicy Kawęczyńskiej.

Walki o mosty zakończyły się odwrotem do konspiracji

Sytuację na Pradze szybko skomplikowało pojawienie się niemieckich czołgów. Polskie oddziały nie miały wystarczającej broni, by utrzymać zajęte pozycje, a budowę barykad utrudniał ruch uliczny. Powstańcy zablokowali więc ulicę Radzymińską.

Saperzy VI Obwodu otrzymali zadania związane z wiaduktami kolejowymi nad Targową i Jagiellońską oraz z mostami Poniatowskiego i Kierbedzia. Ataki na przeprawy od strony Pragi nie przyniosły powodzenia, a prawobrzeżne pozycje zostały odizolowane. W kolejnych dniach Niemcy wysadzili most Poniatowskiego, most Kierbedzia oraz mosty kolejowe.

3 sierpnia podpułkownik Antoni Żurowski zdecydował o przerwaniu działań powstańczych. Uznał, że zdobycie dzielnicy nie było możliwe, dlatego żołnierze wrócili do konspiracji i rozproszyli się wśród mieszkańców. W następnych tygodniach część ludności Pragi wywieziono do obozów koncentracyjnych.

10 sierpnia rozpoczęło się radzieckie natarcie na Pragę. Po czterech dniach dzielnica znalazła się pod pełną kontrolą wojsk radzieckich.

Miejsca uroczystości są dostępne pieszo i komunikacją miejską

Wydarzenia przy Brzeskiej oraz na skwerze im. płk. Antoniego Władysława Żurowskiego odbędą się na otwartej przestrzeni. Do obu miejsc można dotrzeć chodnikiem lub wygodną, utwardzoną ścieżką. Na uczestników będą czekały krzesełka, a w pobliżu znajdują się zacienione miejsca pod drzewami.

Lokalizacje są dobrze skomunikowane z resztą Warszawy. Dojazd zapewniają tramwaje i autobusy, dlatego osoby planujące udział w kilku punktach programu mogą przemieszczać się między nimi bez konieczności korzystania z samochodu.

na podstawie: UD Praga Północ.