Muzeum Warszawy odsłania zaplecze i 90 przedmiotów swojej codzienności

Za zwykłymi gablotami muzeum kryje się drugi obieg rzeczy, których zwiedzający zwykle nie widzą – od narzędzi konserwatorskich po przedmioty, które pilnują porządku wystaw. Właśnie ten fragment pracy ma wyjść na pierwszy plan w Warszawie, gdy Muzeum Warszawy świętuje 90. urodziny. Jubileusz nie opiera się na jednym spektakularnym eksponacie, ale na całej układance drobnych elementów, zapachów i ludzi. To oni mają pokazać, jak wygląda instytucja kultury od środka.

• Konewka i licznik odwiedzających wychodzą z cienia
• Zapach starego drewna wraca jako część opowieści
• Jubileusz obejmuje wszystkie oddziały i muzealne karty zwiedzania

Konewka i licznik odwiedzających wychodzą z cienia

W jubileuszowym projekcie „90/90. Dookoła muzeum” na pierwszy plan wysuwa się 90 przedmiotów związanych z codziennym działaniem instytucji. Obok cennych obiektów pojawiają się rzeczy z pozoru zwyczajne, ale dla muzealnej pracy niezbędne. Konewka służy do utrzymywania odpowiedniej wilgotności na wystawach, ręczny „klikacz” pomaga liczyć odwiedzających, a antykorozyjna tkanina chroni warszawskie srebra przed ciemnieniem.

W tej historii szczególnie mocno wybrzmiewa jedno biurko. To przy nim od ponad pół wieku pracują kolejne osoby kierujące muzeum. Dyrektorka instytucji, Katarzyna Wagner, zwróciła uwagę na jego znaczenie:

„To przy nim od ponad pięćdziesięciu lat zasiadają kolejni dyrektorzy muzeum”.

Mebel, który w muzealnym obiegu funkcjonuje jako „biurko Profesora”, towarzyszył profesorowi Januszowi Durko przez 31 lat. W czasie jego wieloletniej dyrektorskiej pracy zapadały tam decyzje o reorganizacji muzeum i zmianie jego nazwy. Dziś ten sam przedmiot przypomina, że za wielkimi instytucjami stoją bardzo konkretne miejsca pracy, a za nimi – ludzie, którzy przez lata utrzymują ciągłość pamięci.

Zapach starego drewna wraca jako część opowieści

Jubileusz nie ogranicza się do rzeczy, które można postawić w gablocie. Jednym z ważniejszych motywów stał się także zapach muzeum – mieszanina drewna, wosku, kurzu i pasty do podłóg. To aromat znany wielu osobom, które wchodziły do dawnych wnętrz, szkolnych sal i starych kamienic. W przypadku Muzeum Warszawy ten ślad ma znaczenie szczególne, bo buduje pamięć miejsca równie silnie jak eksponaty.

W pokazie pojawiają się również elementy architektoniczne, które zwykle umykają uwadze zwiedzających. Wśród nich są kute strzałki zaprojektowane podczas powojennej odbudowy przez Stanisława Żaryna. Wystawa przygląda się im z bliska, bez pośpiechu, jakby chciała przypomnieć, że muzeum składa się nie tylko z kolekcji, ale także z korytarzy, schodów, detali i codziennych nawyków pracy.

Całość układa się w wielogłosową opowieść o instytucji. Od pierwszych powojennych pracowników po dzisiejszy, prawie 300-osobowy zespół – każdy etap zostawił tu swój ślad. Wśród postaci ważnych dla tej historii pojawiają się choćby Helena Wrona, pierwsza muzealna woźna, oraz profesor Janusz Durko, który kierował instytucją przez ponad pół wieku. Taka perspektywa pokazuje muzeum nie jako zbiór rzeczy, ale jako miejsce, które przez dekady było utrzymywane ludzką pracą.

Jubileusz obejmuje wszystkie oddziały i muzealne karty zwiedzania

Projekt „90/90” nie zatrzymuje się w jednej siedzibie. Obejmuje wszystkie oddziały Muzeum Warszawy, które działa w jedenastu kamienicach przy Rynku Starego Miasta i ma osiem dodatkowych placówek. Wśród nich są:

• Muzeum Warszawskiej Pragi
• Muzeum Woli
• Muzeum Farmacji
• Muzeum Drukarstwa
• Centrum Interpretacji Zabytku
• Korczakianum
• Muzeum – Miejsce Pamięci Palmiry
• Izba Pamięci przy Cmentarzu Powstańców Warszawy

Zwiedzający będą mogli zaznaczać kolejne przystanki na specjalnych kartach, co zamienia wizytę w miejską wędrówkę śladami historii i muzealnego zaplecza. Sama ścieżka jubileuszowa będzie udostępniana etapami. Pierwsze 30 opowieści pojawi się na starcie projektu, kolejne 30 trafi do publiczności 28 sierpnia, a pełna odsłona zostanie pokazana 6 listopada 2026 roku. Całość potrwa do 1 lutego 2027 roku i będzie dostępna w ramach biletów na wystawy stałe w oddziałach.

Do programu dojdą też działania edukacyjne – oprowadzania, spotkania wokół wybranych obiektów, zajęcia dla rodzin, grup szkolnych i osób ze szczególnymi potrzebami oraz specjalne trasy poświęcone historii i codzienności muzeum. W praktyce oznacza to, że jubileusz nie zamyka się w jednym pokazie. Rozszerza się na rozmowę o tym, po co miastu muzeum i co sprawia, że taka instytucja działa przez kolejne dekady bez rozgłosu, za to z ogromem niewidocznej pracy.

na podstawie: UMS Warszawa.