Milion złotych na miejsca pamięci. Ruszają remonty kapliczek i pomników

Stare kapliczki, przydrożne krzyże i mogiły rzadko trafiają na pierwsze strony, a jednak to właśnie one najczęściej przechowują pamięć miejsc. Na Mazowszu rusza teraz szeroki pakiet prac – od konserwacji zabytkowych obiektów po budowę czterech nowych miejsc upamiętnienia. Sejmik województwa przeznaczył na ten cel milion złotych, a wsparcie rozłoży się na 20 miast i gmin. Dla wielu z tych punktów to szansa, by nie zniknęły w ciszy i zapomnieniu.

• Kapliczki i mogiły wrócą do prac konserwatorskich
• Nowe miejsca pamięci pojawią się także bliżej Warszawy
• Program, na który czekało więcej chętnych niż starczyło pieniędzy

Kapliczki i mogiły wrócą do prac konserwatorskich

Samorząd Mazowsza rozdysponował na odnowienie 16 obiektów 750 tys. zł. Wśród nich są nie tylko znane pomniki, ale też skromniejsze, przydrożne miejsca pamięci, które często mają znaczenie większe niż ich rozmiar. To właśnie one budują codzienny krajobraz pamięci – szczególnie tam, gdzie historia została zapisana w kamieniu, drewnie albo w niewielkiej kapliczce stojącej od dziesięcioleci przy drodze.

– Z roku na rok sukcesywnie przybywa miejsc pamięci, które dzięki naszemu wsparciu odzyskują swój dawny blask. W ramach tej edycji pomożemy wyremontować 16 obiektów. Na mapie Mazowsza pojawią się też 4 nowe miejsca pamięci – zaznacza marszałek Adam Struzik.

Zakres prac jest szeroki. Pieniądze trafią m.in. na:

– Gmina Przasnysz – renowacja kapliczki św. Rocha w Dobrzankowie – 50 909,00 zł
– Gmina Brudzeń Duży – remont kapliczki przydrożnej – 19 186,98 zł
– Gmina i Miasto Żuromin – rewaloryzacja kapliczki przydrożnej w Poniatowie – 90 215,15 zł
– Miasto i Gmina Solec nad Wisłą – odnowienie krzyża kamiennego z 1919 r. – 23 460,00 zł
– Gmina Suchożebry – renowacja kapliczki św. Jana Nepomucena – 72 423,04 zł
– Gmina Ożarów Mazowiecki – konserwacja i przeniesienie kapliczki z figurą Chrystusa Frasobliwego – 40 000,00 zł
– Gmina Świercze – odnowienie mogiły Poległego Bohatera 20 sierpnia 1920 r. w Klukowie – 73 000,00 zł
– Gmina Miasto Płock – remont Miejsca Pamięci Narodowej, mogiły Tytusa Chmielewskiego – 13 290,00 zł
– Gmina Jedlińsk – konserwacja przydrożnej kapliczki – 49 970,78 zł
– Miasto Łaskarzew – rewaloryzacja kapliczki przydrożnej – 30 976,40 zł
– Gmina Mińsk Mazowiecki – renowacja kapliczki przydrożnej w Starej Niedziałce – 25 300,00 zł
– Miasto Kobyłka – rewaloryzacja kapliczki przydrożnej z figurami Matki Bożej – 19 311,05 zł
– Miasto i Gmina Głowaczów – prace konserwatorskie pomnika Józefa Piłsudskiego – 84 700,00 zł
– Gmina Gniewoszów – kwatera Powstańców Styczniowych – 25 000,00 zł
– Gmina Czosnów – remont kapliczki w Augustówku – 41 587,00 zł
– Gmina Miejska Ciechanów – renowacja pomnika Marii Konopnickiej – 90 670,60 zł

Widać tu wyraźnie, że program nie ogranicza się do wielkich monumentów. Obejmuje również miejsca, które mieszkańcy mijają na co dzień, często nie zastanawiając się, jak łatwo mogłyby zniknąć bez regularnej opieki.

Nowe miejsca pamięci pojawią się także bliżej Warszawy

Część pieniędzy, 250 tys. zł, pójdzie na stworzenie czterech nowych punktów pamięci. Trzy z nich powstaną w regionie warszawskim wschodnim, jeden w zachodnim. To ważny sygnał także dla miejsc położonych w bezpośrednim sąsiedztwie stolicy – pamięć historyczna nie zatrzymuje się na granicy miasta, tylko rozlewa się szerzej po całym regionie.

– Miejsce pamięci to nie tylko przestrzeń, w której znajdują się np. archiwa, muzea, pomniki czy tablice. To przede wszystkim wartość historyczna, która buduje naszą tożsamość, pozwala zapoznać się z historią i tworzy naturalny dialog między pokoleniami – podkreśla radna województwa Katarzyna Bornowska, przewodnicząca sejmikowej Komisji Kultury Dziedzictwa Narodowego.

Nowe inwestycje obejmą:

– gmina Wołomin – upamiętnienie harcerki i łączniczki Batalionu „Parasol” Marii Teresy Bartnik ps. „Diana” – prawie 62 tys. zł
– gmina Strachówka – pomnik upamiętniający żołnierzy AK Obwodu Rajski Ptak – „Burak”, Ośrodka II Tłuszcz – ponad 48 tys. zł
– Mińsk Mazowiecki – pomnik „Poległym w Bitwie Warszawskiej” – ponad 63 tys. zł
– gmina Nasielsk – miejsce upamiętniające Stefana Jaworskiego – ponad 77 tys. zł

To zestawienie pokazuje, że obok remontów starych obiektów pojawiają się też nowe akcenty pamięci. Jedne mają przywrócić blask temu, co już stoi. Drugie – dopiero dopisać kolejny rozdział do mazowieckiego krajobrazu historycznego.

Program, na który czekało więcej chętnych niż starczyło pieniędzy

W tegorocznym naborze do programu „Mazowsze dla miejsc pamięci” wpłynęły 123 wnioski. To liczba, która dobrze pokazuje skalę potrzeb. Samorządy lokalne nie zgłaszają takich zadań przypadkiem – za każdym z nich stoi konkretna historia, często lokalna, czasem rodzinna, zawsze osadzona w miejscu.

Właśnie dlatego te pieniądze mają znaczenie nie tylko dla konserwatorów czy urzędów, lecz także dla mieszkańców, którzy mijają te obiekty na co dzień. Odrestaurowana kapliczka, zadbana mogiła czy nowy pomnik przestają być tłem. Znowu stają się punktem odniesienia – dyskretnym, ale bardzo wyraźnym.

na podstawie: Urząd Marszałkowski w Warszawie.