Coraz mniej ojców korzysta z ojcowskiego – eksperci szukają sposobu na odwrócenie trendu

W ZUS wybrzmiało pytanie, które dotyka tysięcy rodzin i wielu miejsc pracy – dlaczego udział ojców w opiece wciąż nie rośnie tak szybko, jak mogłoby się wydawać? Podczas konferencji „Równi w domu, równi w pracy. To się wszystkim opłaca” eksperci, przedstawiciele instytucji i samorządu mówili o rozwiązaniach, które mają zbliżyć do siebie życie zawodowe i domowe. W tle pojawiły się twarde liczby z raportu ZUS i Fundacji Share the Care, pokazujące wyraźny ruch w stronę zmian, ale też wyraźny hamulec.

• Ojcowski traci, rodzicielski zyskuje, a liczby pokazują nieoczywisty zwrot
• Równość zaczyna się od języka, ale kończy na decyzjach w domu i firmie
• Samorządy mają tu więcej do zrobienia niż tylko obserwować zmiany

Ojcowski traci, rodzicielski zyskuje, a liczby pokazują nieoczywisty zwrot

Najmocniej w raporcie „Mama i tata w domu i w pracy” wybrzmiewa jeden sygnał – mężczyźni rzadziej sięgają po urlop ojcowski niż jeszcze kilka lat temu. Z danych przywołanych podczas konferencji wynika, że odsetek ojców korzystających z tego uprawnienia spadł w ciągu trzech lat z 67 do 58 proc. Jednocześnie rośnie udział mężczyzn w urlopach rodzicielskich, co pokazuje, że zmiana nie zatrzymała się, tylko przesuwa się w stronę innych form zaangażowania.

To ważny obraz także dla rynku pracy, bo za tymi procentami stoi codzienna logistyka rodzin: kto zostaje z dzieckiem, kto wraca szybciej do obowiązków zawodowych, kto ma dostęp do elastycznych rozwiązań. Raport łączy tę perspektywę z wnioskiem prostym, ale istotnym dla pracodawców i samorządów – bez realnego wsparcia dla rodziców trudno mówić o trwałej równości szans.

Równość zaczyna się od języka, ale kończy na decyzjach w domu i firmie

Podczas panelu poświęconego temu, czym dziś jest równość i dlaczego bywa rozumiana tak różnie, uczestnicy wracali do spraw codziennych. Rozmowa dotyczyła nie tylko przepisów, lecz także narracji, sposobu mówienia o rodzicielstwie i zwykłych wyborów, które w praktyce decydują o tym, czy oboje rodzice mogą łączyć pracę z opieką nad dziećmi.

W dyskusji mocno wybrzmiało też to, że równość rodzicielska nie działa w próżni. Potrzebuje elastycznego czasu pracy, dostępu do opieki dla najmłodszych i takich rozwiązań, które nie spychałyby jednego z rodziców na stałe do roli „głównego opiekuna”. Z raportu wynika, że właśnie to połączenie – podział obowiązków, elastyczność i możliwość wyboru – sprzyja zarówno rodzinom, jak i stabilności rynku pracy.

Mariusz Frankowski, wojewoda mazowiecki, wskazał na programy, które mają zdejmować z rodziców część ciężaru organizacyjnego. Mówił o największym w historii programie opieki wczesnodziecięcej „Aktywny Maluch”, podkreślając, że chodzi o likwidowanie barier terytorialnych i finansowych.

„To rozwój dla dzieci, a dla rodziców wsparcie”

– zaznaczył, opisując sens programu.

Samorządy mają tu więcej do zrobienia niż tylko obserwować zmiany

Wystąpienie wojewody pokazało, że polityka równościowa nie kończy się na ogólnych hasłach. Frankowski zwracał uwagę, że gminy, które wciąż nie mają wystarczającej oferty opieki dla małych dzieci, są zachęcane do sięgania po program „Aktywny Dzienny Opiekun w gminie”. To szczególnie ważne tam, gdzie liczba najmłodszych dzieci jest niewielka i tradycyjne formy opieki nie zawsze są łatwe do uruchomienia.

Tę samą logikę podkreślał raport: samorządy i pracodawcy mają realny wpływ na to, czy rodzice mogą podejmować własne decyzje bez presji organizacyjnej i finansowej. W praktyce oznacza to nie tylko więcej miejsc opieki, ale też lepsze warunki powrotu do pracy po przerwie, większą elastyczność i mniej sytuacji, w których opieka nad dzieckiem staje się wyłącznie prywatnym problemem rodziny.

Konferencję zorganizowały Fundacja Share the Care i Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a wydarzenie odbyło się pod patronatem honorowym Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz wojewody mazowieckiego. Wnioski z dyskusji są czytelne – jeśli równość ma działać nie tylko na papierze, potrzebuje codziennych rozwiązań, które rodzice naprawdę odczują przy powrocie do pracy, planowaniu urlopu i organizacji opieki nad dzieckiem.

na podstawie: Mazowiecki Urząd Wojewódzki.