Warszawa pielęgnuje tradycje - pięć lat zespołu ds. niematerialnego dziedzictwa

W sercu miasta działa zespół, który szuka i dokumentuje to, co sprawia, że Warszawa ma swój niepowtarzalny rytm. W tym miesiącu eksperci świętują pięciolecie, a muzealne kino otwiera rozmowę o zwyczajach łączących pokolenia. To nie tylko badania — to próba utrzymania przy życiu opowieści miasta.

• Zespół ds. niematerialnego dziedzictwa - pięć lat pracy
• Niematerialna Warszawa w reportażach i muzealnej dyskusji

Zespół ds. niematerialnego dziedzictwa - pięć lat pracy

Powołany przez prezydenta organ od pięciu lat wyławia z miejskiego życia praktyki, opowieści i umiejętności, które miasto uważa za swoje. W zadaniach zespołu jest rekomendowanie władzom rozwiązań mających realizować postanowienia Konwencji UNESCO z 2003 r. dotyczącej ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego.

W skład zespołu wchodzą m.in. Hanna Schreiber (przewodnicząca), Paweł Jaskanis, Artur Jóźwik, Ewa Klekot, Weronika Komorowska, Michał Krasucki, Katarzyna Kuzko-Zwierz, Jacek Leociak, Jerzy S. Majewski, Jan Młynarski, Małgorzata Naimska i Agnieszka Wyrwał. Pierwszym widocznym efektem ich pracy był opublikowany w 2021 roku raport “Niematerialna Warszawa: Tradycje, zwyczaje, praktyki we współmieście”, który otworzył dyskusję o tym, co warto chronić poza zabytkami.

W praktyce działania Zespołu to nie tylko dokumenty. Powstał także filmowy cykl realizowany na zlecenie miasta przez Dom Spotkań z Historią, a materiały te przybliżają mieszkańcom historie warszawskiego tanga, kwest na Powązkach, stołecznej gastronomii, Godziny “W” czy opowieść o szewcu z Chmielnej.

Niematerialna Warszawa w reportażach i muzealnej dyskusji

W przeddzień Międzynarodowego Dnia Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego, obchodzonego oficjalnie 17 października, w Muzeum Warszawy (kino Syrena) odbędzie się spotkanie poświęcone tym miejscom pamięci i codziennym zwyczajom. Wydarzenie zaplanowano na 16 października o godz. 18.00. W rozmowie udział wezmą m.in. Anna Duńczyk-Szulc (wicedyrektorka Muzeum Warszawy) oraz członkowie zespołu, w tym Hanna Schreiber, Jerzy S. Majewski i Jan Młynarski. Organizatorzy zapowiadają pokaz fragmentów cyklu filmowego oraz degustację pańskiej skórki — elementu warszawskiej gastronomicznej opowieści.

Materiały i raporty przygotowane przez zespół są dostępne na stronach miejskich poświęconych kulturze. Obecne działania filmowe dokumentują też współczesne inicjatywy, a nad kolejnymi odcinkami pracuje m.in. Stołeczna Estrada, która przygotowuje materiały o Wielkiej Warszawskiej i koncertach chopinowskich w Łazienkach.

Współpraca między miastami stała się kolejnym etapem pracy: wzorem warszawskich rozwiązań w 2023 roku powołano podobny zespół w Krakowie. Eksperci obu miast spotkali się po raz pierwszy w maju 2024 w Warszawie, a podczas rewizyty w Krakowie w kwietniu 2025 omawiano m.in. możliwości wsparcia dla rzemieślników — od ulg czynszowych w lokalach miejskich po specjalne procedury przydziału przestrzeni na działalność wpisującą się w historyczny krajobraz.

Dzięki takim inicjatywom to, co niematerialne — zwyczaje, rzemiosło, dźwięki i smaki — zyskuje szansę na przetrwanie i obecność w życiu miasta, a dyskusja o ich ochronie przenika do muzeów, urzędów i codziennych rozmów mieszkańców.

na podstawie: UMS Warszawa.