Zaufanie do państwa zaczyna się od dostępności. Ważne słowa z Warszawy

W kancelarii, gabinecie, urzędzie i szkole rozstrzyga się, czy osoba z niepełnosprawnością może samodzielnie korzystać ze swoich praw. O tej codziennej odpowiedzialności przedstawicieli zawodów zaufania publicznego mówiła w Warszawie Sylwia Gregorczyk-Abram. W centrum jej wystąpienia znalazły się dostępność, autonomia i sposób traktowania obywateli.

Pierwszy kontakt z państwem może budować albo osłabiać zaufanie

Podczas Forum Zawodów Zaufania Publicznego Rzecznik praw obywatelskich Sylwia Gregorczyk-Abram wskazała, że przedstawiciele tych profesji często są pierwszymi osobami, z którymi obywatel kontaktuje się w sprawie prawa, ochrony zdrowia, edukacji albo systemu wsparcia. Od jakości takiej rozmowy może zależeć nie tylko rozwiązanie konkretnego problemu, lecz także ocena całych instytucji publicznych.

W swoim wystąpieniu „Wsparcie osób z niepełnosprawnościami drogą do budowy zaufania publicznego” podkreśliła znaczenie profesjonalizmu, etosu zawodowego i poszanowania konstytucyjnych praw. Jej zdaniem lekarze, prawnicy, nauczyciele, pracownicy socjalni oraz inni przedstawiciele zawodów zaufania publicznego współtworzą społeczne zaufanie do państwa.

„Profesjonalizm, etos zawodowy i troska o przestrzeganie konstytucyjnych praw i wolności stanowią jeden z fundamentów zaufania obywateli do instytucji państwa i życia publicznego” – powiedziała Sylwia Gregorczyk-Abram, Rzecznik praw obywatelskich.

Osoby z niepełnosprawnościami wskazują na bariery i niepewność

Ważnym punktem wystąpienia były wyniki badań Biura RPO dotyczących świadomości praw osób z niepełnosprawnościami. Respondenci zwracali uwagę między innymi na niejasne przepisy, zmieniające się zasady udzielania wsparcia oraz obawy związane z utratą świadczeń po podjęciu pracy.

Wskazywali także na sytuacje, w których decyzje innych osób ograniczają ich samodzielność i sprawczość. W takich sprawach znaczenie ma nie tylko treść przepisów, ale również sposób ich wyjaśnienia i zastosowania. Jasna informacja przekazana przez urząd, lekarza czy prawnika może ułatwić samodzielne podjęcie decyzji, a nieprzystępna procedura może tę samodzielność dodatkowo ograniczyć.

Rzecznik praw obywatelskich zwróciła uwagę na trzy obszary dostępności:

• architektoniczny,
• cyfrowy,
• informacyjno-komunikacyjny.

Dostępność powinna pozwalać osobom z niepełnosprawnościami na korzystanie z praw i usług publicznych bez konieczności rezygnowania z własnych decyzji. Obejmuje to również podmiotowe traktowanie – z szacunkiem dla wyborów i potrzeb konkretnej osoby.

„Budowanie dostępności to zatem nie tylko realizacja obowiązków wynikających z Konwencji o prawach osób z niepełnosprawnościami, ale także inwestycja w wiarygodność państwa i podniesienie jakości życia publicznego” – podkreśliła Sylwia Gregorczyk-Abram, Rzecznik praw obywatelskich.

Samodzielne decyzje wymagają realnego wsparcia

Podczas forum mówiono także o rozwijaniu mechanizmów wspieranego podejmowania decyzji. Ich celem jest pomoc osobie z niepełnosprawnością w zrozumieniu możliwości i konsekwencji wyboru, a nie zastępowanie jej w decydowaniu o własnym życiu.

RPO wskazała również na potrzebę włączania osób z niepełnosprawnościami w tworzenie i monitorowanie prawa oraz polityk publicznych. Dzięki temu rozwiązania dotyczące tej grupy mogą lepiej odpowiadać na codzienne bariery, z którymi mierzą się obywatele.

Forum Zawodów Zaufania Publicznego służy wymianie doświadczeń między samorządami zawodowymi, ekspertami i instytucjami. Program wydarzenia obejmował wystąpienia, panele dyskusyjne oraz rozmowy o sprawach społecznych, zawodowych i gospodarczych. Tegoroczne wystąpienie Rzecznik praw obywatelskich przypomniało, że zaufanie do państwa powstaje nie tylko przy tworzeniu przepisów, ale także podczas codziennego kontaktu z osobą, która z tych przepisów chce skorzystać.

na podstawie: Rzecznik Praw Obywatelskich.