Koniec epoki w Bibliotece Narodowej - Ewa Potrzebnicka odchodzi po latach

W Sali Kariatyd Pałacu Rzeczypospolitej w Warszawie zamknął się ważny rozdział dla Biblioteki Narodowej. 31 marca 2026 roku z pracą pożegnała się Ewa Potrzebnicka - osoba, która przez dekady pilnowała tego, by najcenniejsze zbiory polskiej książnicy były bezpieczne, dobrze opisane i gotowe na cyfrową przyszłość 📚

• W Pałacu Rzeczypospolitej wybrzmiało pożegnanie, które miało wagę całej instytucji
• Ewa Potrzebnicka prowadziła BN przez konserwatorskie przełomy i cyfrowy zwrot
• Zostaje dorobek, który w bibliotekach i pracowniach będzie jeszcze długo pracował

W Pałacu Rzeczypospolitej wybrzmiało pożegnanie, które miało wagę całej instytucji

Na uroczystości pojawili się dyrekcja i pracownicy Biblioteki Narodowej oraz goście z najważniejszych bibliotek i instytucji kultury. Wśród nich byli m.in. przedstawiciele Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Biblioteki Jagiellońskiej, Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, Biblioteki Raczyńskich, Biblioteki Kórnickiej PAN i Zakładu Narodowego im. Ossolińskich.

To nie było zwykłe zawodowe pożegnanie. W tle stała praca przy zbiorach, których skala robi wrażenie nawet na papierze - 11 milionów jednostek oraz 5 milionów obiektów szczególnie chronionych. W praktyce oznaczało to lata decyzji, procedur, nadzoru i konsekwentnego dbania o rzeczy, których większość czytelników na co dzień nawet nie widzi.

Ewa Potrzebnicka prowadziła BN przez konserwatorskie przełomy i cyfrowy zwrot

Jej zawodowa historia w Bibliotece Narodowej zaczęła się w marcu 1987 roku, w Pracowni Konserwacji Książki. Potem przyszły kolejne odpowiedzialne role: od 1990 roku kierowała Sekcją Dokumentacji Konserwatorskiej, a od września 2002 roku stanęła na czele Działu Ochrony i Konserwacji Zbiorów Bibliotecznych.

W praktyce to właśnie wtedy zaczęły się rzeczy, które dziś brzmią jak standard, ale wówczas wymagały odwagi i konsekwencji:

• porządkowanie i rozwijanie dokumentacji konserwatorskiej,
• budowanie procedur przechowywania zbiorów,
• praca nad ochroną materiałów zagrożonych degradacją,
• uruchomienie digitalizacji zbiorów bibliotecznych w 2004 roku,
• rozwój usług związanych z masowym odkwaszaniem papieru,
• prowadzenie działań informacyjnych przez Punkt Informacyjny Błękitnej Tarczy w Warszawie.

Od 2006 roku w Bibliotece Narodowej działała już usługa odkwaszania, z której korzystały nie tylko warszawskie instytucje. To jedna z tych prac, które na co dzień pozostają w cieniu, ale bez nich wiele książek, czasopism i archiwaliów zwyczajnie szybciej by się rozsypało.

Zostaje dorobek, który w bibliotekach i pracowniach będzie jeszcze długo pracował

W maju 2006 roku Ewa Potrzebnicka została zastępczynią dyrektora Biblioteki Narodowej ds. ochrony i udostępniania zbiorów. Później przyszły kolejne funkcje i zadania: pełnomocniczka ministra do spraw programu ratowania zagrożonych zbiorów na kwaśnym papierze, członkini Rady do spraw Narodowego Zasobu Bibliotecznego, konsultantka Krajowej Rady Bibliotecznej, przewodnicząca komitetu redakcyjnego „Notesu Konserwatorskiego” oraz pełnomocniczka dyrektora BN ds. Narodowego Zasobu Bibliotecznego.

Jej nazwisko pojawia się też przy jednym z ważniejszych projektów konserwatorskich ostatnich lat w BN - przy zabezpieczeniu i konserwacji zabytków należących do warszawskiego Klasztoru Sióstr Wizytek. To był proces obejmujący 66 obiektów poddanych pełnej konserwacji i 18 obiektów konserwacji zachowawczej.

Potrzebnicka ma też na koncie publikacje, referaty i konferencje poświęcone ochronie zbiorów bibliotecznych. W świecie bibliotek to nie są działania efektowne na pierwszy rzut oka, ale właśnie one budują zaplecze dla całego systemu 📚

Za swoją pracę została odznaczona m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Odznaką Honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej” oraz Odznaką Honorową Zasłużonego dla Warszawy. To symboliczny finał kariery, która mocno wpisała się w historię Biblioteki Narodowej i warszawskiego środowiska konserwatorskiego ✨

na podstawie: Biblioteka Narodowa Warszawa.