Sejmik Mazowsza rozdaje miliony i bierze pod opiekę dom Fangora

Jedna sesja, a decyzji jak na kilka osobnych posiedzeń. W Warszawie mazowieccy radni przesuwali pieniądze na zdrowie, szkoły, sołectwa i młodzieżowe inicjatywy, a równolegle sięgnęli po sprawy kultury, rowerów i ochrony przyrody. Do sejmiku wrócił Leszek Przybytniak, który objął mandat po Piotrze Papisie, ale tego dnia to budżet i konkretne programy przyciągały największą uwagę.

• Pieniądze poszły tam, gdzie mieszkańcy odczują je najszybciej
• Dom Fangora przechodzi pod opiekę samorządu
• Rowerowe skróty, zielona energia i park z twardszymi zasadami

Pieniądze poszły tam, gdzie mieszkańcy odczują je najszybciej

Najmocniej wybrzmiała decyzja o zmianie uchwały budżetowej na 2026 r. Sejmik zwiększył wydatki i rozchody o 100 mln zł, sięgając po wolne środki z poprzednich lat. Cała ta pula ma pracować na rzecz ochrony zdrowia, czyli tam, gdzie samorząd województwa od lat bierze na siebie najcięższe koszty i ryzyko.

Najwięcej z tej kwoty trafi do podmiotów leczniczych w kilku formach:

1. 65 mln zł na pożyczki dla placówek,
2. 25 mln zł na dopłaty do kapitału spółek prowadzących działalność leczniczą, czyli łącznie 50 mln zł po zmianie,
3. 10 mln zł na pokrycie strat netto szpitali, co po korekcie daje 35 mln zł.

Równolegle sejmik uruchomił niemal 2 mln zł dla gmin, miast i dzielnic Warszawy. Pieniądze mają wesprzeć 90 zadań związanych z radami młodzieżowymi, ich rozwojem i powstawaniem nowych ciał doradczych. Ludwik Rakowski, przewodniczący Sejmiku Województwa Mazowieckiego, ujął to jasno:

„Zależy nam, aby młodzi mieszkańcy Mazowsza mieli realny wpływ na życie swoich społeczności i mogli zdobywać pierwsze doświadczenia w działalności publicznej”.

W praktyce te środki nie idą w abstrakcję, tylko w konkretne działania: projekty typu „Głos młodych – rozwój, współpraca, zaangażowanie”, kampanię „Daj się wybrać!”, zajęcia o samorządności, Młodzieżowe Kino Plenerowe w ramach obchodów 500-lecia Sulejówka, a także Akademię Samorządności, szkolenia liderskie i IV Bemowskie Forum Młodzieży.

Nie zabrakło też pieniędzy dla wsi. W programie „Mazowsze dla sołectw” rozdzielono prawie 10 mln zł na 353 projekty. To oznacza poprawę codziennej infrastruktury w mniejszych miejscowościach, od chodników i parkingów po lampy solarne, monitoring czy remonty budynków publicznych. Rafał Kowalczyk, przewodniczący sejmikowej Komisji Rolnictwa i Terenów Wiejskich, podkreślił, że to wsparcie przekłada się na „poprawę codziennego komfortu życia i rozwój lokalnej infrastruktury”.

Wśród inwestycji znalazły się m.in.:

• chodniki, altany, wiaty przystankowe, parkingi i progi zwalniające,
• oświetlenie uliczne, lampy solarne i monitoring,
• doposażenie świetlic wiejskich i placów zabaw,
• remonty, modernizacje budynków publicznych oraz ogrodzenia.

W programie powstała też lista rezerwowa, więc część projektów wciąż czeka na szansę, jeśli pojawią się dodatkowe środki.

Do tego dochodzi program wsparcia lokalnych centrów integracyjnych. W tej edycji wpłynęło 287 wniosków, a 279 projektów o łącznej wartości 52,4 mln zł oceniono pozytywnie. Dofinansowanie dostały 103 podmioty, zgodnie z kolejnością zgłoszeń, a na zadania przeznaczono blisko 19,8 mln zł. Reszta trafiła na listę rezerwową. Katarzyna Bornowska, przewodnicząca sejmikowej Komisji Kultury i Dziedzictwa Narodowego, zauważyła, że to właśnie takie miejsca budują relacje i wzmacniają więzi w terenie.

Na tym nie koniec finansowych decyzji. W czwartym rozdaniu programu „Autobusy dla mazowieckich szkół” samorząd przeznaczył 10 mln zł na zakup 34 nowych autobusów szkolnych. Z 38 złożonych wniosków o wartości 17,3 mln zł wsparcie mają dostać przede wszystkim gminy startujące po raz pierwszy oraz te, które wcześniej kupiły tylko jeden autobus. Marcin Podsędek, wiceprzewodniczący sejmiku, zwrócił uwagę na bezpieczeństwo i komfort dojazdu uczniów, a to dla wielu rodzin w mniejszych miejscowościach wciąż jedna z ważniejszych spraw.

Na liście decyzji znalazły się też środki z PFRON. Województwo mazowieckie otrzymało blisko 32 mln zł, które mają wesprzeć:

• zakłady aktywności zawodowej – 18,61 mln zł,
• rehabilitację zawodową i społeczną – 7,61 mln zł,
• roboty budowlane – 5,96 mln zł, w tym 3,67 mln zł na umowy wieloletnie.

Dom Fangora przechodzi pod opiekę samorządu

Jednym z najbardziej wyrazistych ruchów tej sesji był zakup domu Wojciecha Fangora w Błędowie w powiecie grójeckim. Obiekt ma trafić do Samorządu Województwa Mazowieckiego, a później służyć Mazowieckiemu Centrum Sztuki Współczesnej „Elektrownia” w Radomiu .

To nie jest zwykły budynek. Chodzi o XIX wieczny młyn, który artysta wraz z żoną Magdaleną Shummer Fangor zaadaptował na miejsce życia i pracy. Zachowanie takiego domu ma znaczenie większe niż sama własność nieruchomości. To także sposób na ocalenie fragmentu historii polskiej sztuki nowoczesnej i przeniesienie jej w obieg publiczny, zamiast zostawiania jej wyłącznie w prywatnej pamięci.

W tym samym pakiecie sejmik zmienił regulamin konkursu „Mazowieckie Zdarzenia Muzealne – Wierzba”. Podział kategorii wydawnictw muzealnych ma teraz lepiej rozróżniać publikacje naukowo edukacyjne i katalogi wystaw. Pojawiło się też Grand Prix 20 lecia konkursu, przyznawane muzeom z największą liczbą zwycięstw w 19 wcześniejszych edycjach. Kapituła dostała możliwość przyznawania dodatkowych wyróżnień dla twórców i inicjatorów projektów.

Rowerowe skróty, zielona energia i park z twardszymi zasadami

Sejmik nie ograniczył się do pieniędzy i kultury. Radni zaapelowali do władz centralnych o rozwiązania, które ułatwią budowę tras rowerowych i pieszo rowerowych. Adam Struzik zwrócił uwagę, że przy takich inwestycjach pojawiają się problemy z pozyskiwaniem gruntów, dlatego według samorządu potrzebne są przepisy na wzór specustawy drogowej. W jego ocenie ścieżki rowerowe powinny mieć podobny tryb realizacji jak drogi, z możliwością skorzystania z ZRiD, czyli zezwolenia na realizację inwestycji drogowej.

Radni chcą też sprawniejszego planowania sieci tras łączących miejscowości i regiony, także wtedy, gdy inwestycja ma wejść na teren prywatny. W tle jest nie tylko wygoda rowerzystów, ale i szerszy cel: rozwój transportu zrównoważonego, mniejsza presja na środowisko i lepsza spójność komunikacyjna pomiędzy gminami.

Kolejna decyzja dotyczyła energetyki odnawialnej. Mazowieckie Biuro Planowania Regionalnego ma przygotować plany obszarów przyspieszonego rozwoju energetyki wiatrowej i słonecznej. Dokumenty będą oparte na mapach potencjału OZE, analizach środowiskowych, strategii rozwoju regionu, planie zagospodarowania przestrzennego oraz audycie krajobrazowym. Po ich przyjęciu inwestycje wiatrowe i solarne na wyznaczonych terenach mają być prostsze, bo nie będą wymagały decyzji środowiskowej ani oceny oddziaływania na środowisko.

Na końcu sejmik dołożył jeszcze nowe zasady ochrony Kozienickiego Parku Krajobrazowego im. profesora Ryszarda Zaręby. Zapisano tam między innymi zakazy:

• niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych,
• pozyskiwania surowców naturalnych, w tym bursztynu,
• organizowania rajdów motorowych i samochodowych,
• używania sprzętu motorowego na otwartych zbiornikach wodnych.

Wśród innych decyzji znalazły się też zmiany w Wieloletniej Prognozie Finansowej, przekazanie miastu Ząbki oświetlenia drogi wojewódzkiej nr 634 przy ul. ks. Skorupki, korekty na listach beneficjentów programów wsparcia, sprawozdanie z działalności Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych za 2025 r., ustalenie wynagrodzenia marszałka województwa oraz zmiany w składach komisji sejmiku.

na podstawie: UMWM.