Sołtysi blisko mieszkańców – jak wygląda ich rola i codzienna praca

Podczas obchodów 11 marca gminne sołectwa zyskują chwilę uwagi – to dzień, który przypomina o ludziach trzymających nitki lokalnych spraw. W małych miejscowościach sołtys bywa mediatorem, organizatorem zebrań i strażnikiem drobnych inwestycji. W relacji z terenów widać, że ich praca to nie tylko protokoły, lecz też codzienne rozmowy z sąsiadami i doprowadzanie pomysłów do realizacji.

• Dzień Sołtysa przypomina o wielowiekowej tradycji i współczesnych zadaniach
• W województwie mazowieckim liczba sołtysów rośnie i zmienia się ich obraz społeczny
• Jak mieszkańcy mogą skorzystać z funkcji sołtysa i funduszu sołeckiego

Dzień Sołtysa przypomina o wielowiekowej tradycji i współczesnych zadaniach

Funkcja sołtysa sięga średniowiecza, lecz w dzisiejszej Polsce jest uregulowana prawnie i ma konkretne obowiązki. Wśród najważniejszych zadań wymienianych przez urzędy są:

• reprezentowanie sołectwa na zewnątrz;
• zwoływanie zebrań wiejskich i prowadzenie lokalnych konsultacji;
• wykonywanie uchwał rady gminy dotyczących spraw sołectwa;
• pobór podatku rolnego i leśnego;
• udział w sesjach rady gminy oraz pracach jej organów.

Podstawy prawne działalności sołtysów opierają się m.in. na ustawie o samorządzie gminnym z 1990 roku oraz ustawie o funduszu sołeckim z 2011 roku. To dzięki tym regulacjom sołectwa mogą zbierać środki na drobne remonty i inicjatywy oddolne.

W województwie mazowieckim liczba sołtysów rośnie i zmienia się ich obraz społeczny

Dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują, że na koniec 2024 roku w Polsce funkcję sołtysa pełniło łącznie ponad 40 tys. osób, z czego ponad 7 tys. w województwie mazowieckim. Widoczny jest także istotny spadek monotypowości płciowej – prawie co drugi sołtys na mazowieckiej wsi jest kobietą. To sygnał, że rola ta przyciąga coraz więcej różnych osób oraz że wieś zmienia swoje oblicze społeczno-kulturowe.

Dzięki temu sołtysi częściej podejmują inicjatywy edukacyjne, integracyjne czy dotyczące drobnej infrastruktury – od placów zabaw po oświetlenie uliczne. Fundusz sołecki daje narzędzia, ale wymaga aktywności mieszkańców, zebrania i realnego zgłoszenia potrzeb.

Jak mieszkańcy mogą skorzystać z funkcji sołtysa i funduszu sołeckiego

Sołtys jest punktem kontaktu – warto pamiętać o kilku praktycznych zasadach współpracy:

• na zebraniach wiejskich zgłaszać konkretne propozycje projektów do funduszu sołeckiego;
• śledzić terminy zebrań oraz protokoły z nich wynikające;
• wykorzystywać sołtysa jako łącznik do rady gminy oraz korzystać z jego wiedzy o zasadach finansowania lokalnych działań;
• współpracować w małych zespołach roboczych, które pomagają przygotować kosztorysy i dokumenty.

Dla mieszkańców to prosta droga, by zmieniać najbliższe otoczenie – wystarczy inicjatywa, zasięgnięcie informacji u sołtysa i uczestnictwo w zebraniu wiejskim. W praktyce to od tych kroków zależy, czy lokalny pomysł trafi na listę zadań do realizacji.

na podstawie: MUW.